Humanista uzyskał religijne zwolnienie z używania AI w pracy
Pracownik University of Kentucky zdobył prawną ochronę przed obowiązkiem używania AI w pracy, powołując się na przekonania świeckiego humanizmu.

Źródło zdjęcia: TechCrunch
Pracownik administracji University of Kentucky uzyskał prawną ochronę przed obowiązkiem korzystania ze sztucznej inteligencji w miejscu pracy – i wcale nie musiał w tym celu deklarować wiary w żadne bóstwo. David Durman, administrator na University of Kentucky i wyznawca humanizmu świeckiego, jako pierwszy Humanista oficjalnie zabezpieczył sobie zwolnienie z używania AI w pracy, powołując się na przepisy chroniące przekonania religijne i światopoglądowe pracowników.
Sprawa Durmana pokazuje, że spory o miejsce AI w codziennym życiu wykraczają daleko poza krąg osób głęboko religijnych – papież Leon XIV określił wcześniej sztuczną inteligencję jako zagrożenie dla ludzkiej godności, ale podobne obawy formułują także osoby niewierzące, dla których punktem odniesienia są świeckie, humanistyczne wartości.
Kluczowe wnioski
- David Durman, administrator na University of Kentucky i nontheistyczny Humanista, uzyskał prawne zwolnienie z obowiązku korzystania z AI w pracy.
- Skontaktował się z American Humanist Association (AHA), świecką organizacją non-profit, aby ustalić, jak zdobyć ochronę prawną w tej sprawie.
- Uniwersytet przeanalizował wniosek indywidualnie i przyznał mu akomodację, utrzymując możliwość wykonywania podstawowych obowiązków zawodowych.
- Durman był inspirowany historią Erin Maus, Unitarian Universalistki i inżynierki oprogramowania, która wcześniej uzyskała podobną ochronę.
- AHA podkreśla, że troska o godność ludzką w kontekście AI przenika wiele tradycji – katolicyzm, uniwersalizm czy humanizm – i prawo chroni także osoby niereligijne.
Czym jest humanizm i dlaczego sprzeciwia się AI
Durman opisuje humanizm jako „zbiór przekonań na temat ludzkiego doświadczenia i tego, jak ludzie wchodzą w interakcje ze światem”. W centrum tej filozofii stoi „dobrostan i rozkwit człowieka, zarówno indywidualny, jak i zbiorowy […] oraz nakaz dążenia do poprawy zarówno własnego dobrostanu, jak i dobrostanu innych”.
Obserwując, jak sztuczna inteligencja coraz mocniej wchodzi do codziennego życia, Durman zwrócił się do American Humanist Association – organizacji non-profit promującej świecki humanizm – by sprawdzić, jak zdobyć ochronę prawną przed obowiązkiem korzystania z AI w pracy. Jego zdaniem używanie tej technologii stoi w sprzeczności z jego przekonaniami.
„Sposobem, w jaki stajemy się moralnymi aktorami dla siebie i dla innych, jest aktywne stosowanie naszych umysłów, a ograniczenie tego [przez korzystanie z AI] będzie miało nieuchronnie negatywny wpływ na naszą zdolność do tego” – powiedział, odnosząc się do wpływu nadmiernego polegania na AI na krytyczne myślenie.
W oświadczeniu opublikowanym przez AHA na początku tygodnia Durman napisał: „AI ingeruje w zdolność ludzi do zarabiania na życie, koszty środowiskowe oznaczają katastrofę dla ludzkości i naszej planety, a jej wypieranie i kradzież ludzkiej kreatywności zagrażają elementom naszej kultury, takim jak sztuka i literatura, które sprawiają, że społeczeństwo rozkwita”.
Jak zaznacza Alexandria Huiskens, prawniczka AHA, humanizm nie jest antyreligijny, ale zazwyczaj przyciąga osoby sceptyczne wobec istnienia boga lub innej siły nadprzyrodzonej, które mimo to szukają naukowych i moralnych ram odniesienia. „Troska o AI i godność ludzką może przenikać różne wyznania i tradycje, czy to nauczanie katolickie, uniwersalizm, czy humanizm, i chcemy, by Humaniści lub nontheiści wiedzieli, że mieszczą się w tych kategoriach – że oni również są chronieni przez prawo w miejscu pracy” – powiedziała Huiskens w rozmowie z TechCrunch.
Jak przebiegał proces uzyskania akomodacji
Durman jest pierwszym Humanistą, który zabezpieczył sobie akomodację pracowniczą pozwalającą na odstąpienie od korzystania z AI, i jedną z pierwszych osób, które publicznie mówią o dążeniu do tego typu ochrony. Do działania zainspirowała go historia Erin Maus, Unitarian Universalistki i inżynierki oprogramowania, której wcześniej udało się uzyskać podobne zabezpieczenia dla siebie.
„Dla mnie chodziło o moje przekonania” – powiedział Durman. „Oczywiście nie próbuję mówić ludziom, jak mają myśleć czy co czuć… Ale mam nadzieję, że to zachęci ludzi, którzy mają podobne obawy, do dążenia – niekoniecznie do zwolnienia religijnego, ale do realizowania swoich obaw w najlepszy możliwy dla nich sposób”.
Jay Blanton, rzecznik University of Kentucky, powiedział TechCrunch, że uczelnia rozpatruje wnioski o akomodacje religijne indywidualnie, biorąc pod uwagę obowiązki danego pracownika i okoliczności wniosku. „W tym przypadku uniwersytet stwierdził, że akomodacja może zostać przyznana, jednocześnie pozwalając pracownikowi na dalsze wykonywanie podstawowych funkcji swojego stanowiska” – oświadczył Blanton. Dodał również, że „w miarę jak technologia i obowiązki zawodowe się zmieniają, akomodacje mogą podlegać przeglądowi, by zapewnić ich zasadność i wykonalność”.
Sytuacja Maus jest szczególnie nietypowa, ponieważ coraz rzadziej zdarza się, by inżynierowie oprogramowania pisali kod bez jakiejkolwiek pomocy AI. W przypadku Durmana, który w swojej roli administracyjnej wspiera naukowców ubiegających się o granty, obowiązek korzystania z AI dotychczas nie istniał. Podobnie jak w wielu innych branżach, część współpracowników i kierownictwa zalecała pracownikom wypróbowanie tych narzędzi – dlatego Durman postanowił zabezpieczyć zwolnienie już teraz, zanim rekomendacja zamieni się w obowiązek.
„Mam nadzieję, że jeśli [inni] mają podobne odczucia, poczują się zachęceni do dążenia do jakiegoś rozwiązania” – podsumował Durman.
Historia Durmana wpisuje się w szerszy nurt niepokoju związanego z presją na wdrażanie AI w miejscach pracy – od obaw o utratę miejsc pracy w mediach i filmie po dyskusje o tym, czy AI faktycznie przynosi korzyści finansowe firmom spoza Big Techu. Pokazuje też, że granice wdrażania sztucznej inteligencji w codziennej pracy wciąż są przedmiotem prawnych i etycznych sporów – nie tylko na gruncie religijnym, ale i światopoglądowym.
Źródła
Podobne publikacje

Google wycięło 330 ha lasu w Finlandii pod centrum danych AI
Google planowało w Finlandii centrum danych AI za 13 mld euro, ale wycinka 330 ha lasu wywołała śledztwo policyjne o przestępstwo środowiskowe.

Testowałam aplikację AI Death Clock, która przewiduje datę śmierci
Dziennikarka WIRED oddała krew aplikacji Death Clock, by sprawdzić, czy AI naprawdę potrafi przesunąć datę zgonu i opanować lęk przed starzeniem.

Centra danych AI wysuszają Arizonę mimo sukcesu TSMC
Arizona traci 30 proc. wody z Colorado River, a nowe centra danych AI wywołują masowy sprzeciw mieszkańców w całym stanie.