Bunt przeciw centrom danych AI decyduje o wyborach w Maine
Centra danych AI stały się kluczowym tematem najdroższych w historii wyborów senackich USA w stanie Maine.

Źródło zdjęcia: The Verge
Bunt przeciwko centrom danych w stanie Maine może zdecydować o kontroli nad Senatem USA – to teza, którą stawia The Verge, opisując jedną z najbardziej napiętych kampanii wyborczych w historii amerykańskich wyborów śródokresowych. W stanie Maine, gdzie technologiczni miliarderzy wpompowali rekordowe sumy pieniędzy w lokalną walkę o fotel senatorski, mieszkańcy wiejskich hrabstw buntują się przeciwko obciążeniu zasobów naturalnych, rosnącym rachunkom za prąd i obietnicom miejsc pracy, które – jak pokazują dane – rzadko się materializują.
Podczas ostatniej debaty wyborczej republikańska senator Susan Collins musiała zmierzyć się z nieplanowanym wtrąceniem z sali. „Boję się. Centra danych AI niszczą nasz klimat. Zatruwają naszą wodę” – krzyczał jeden z widzów. Collins zbagatelizowała ten wybuch, łącząc mężczyznę ze swoim demokratycznym rywalem Troyem Jacksonem. Strach, który rozbrzmiewał na sali, nie dał się jednak tak łatwo odrzucić – ekspansja energo- i wodochłonnych centrów danych stała się jednym z najbardziej zapalnych tematów kampanii w Maine.
Kluczowe wnioski
- W kwietniu legislatura stanu Maine uchwaliła pierwsze w kraju moratorium na duże centra danych, ale gubernator Janet Mills zawetowała ustawę dziesięć dni później.
- Według wrześniowego sondażu UMass Lowell i YouGov, 76 proc. mieszkańców Maine sprzeciwia się budowie centrum danych w swojej okolicy, a 58 proc. jest temu zdecydowanie przeciwnych.
- To najdroższe w przeliczeniu na mieszkańca wybory senackie w historii USA – demokraci wydają szacunkowo 81 mln dolarów, a republikanie 114 mln dolarów.
- Susan Collins otrzymała 325 644 dolarów od darczyńców związanych z AI i kryptowalutami, a jej wsparcia udzieliło blisko 100 miliarderów.
- Superkomitety PAC powiązane z branżą technologiczną wydały na negatywne reklamy w Maine co najmniej 54 mln dolarów do połowy października.
Tania ziemia, obfita woda – dlaczego Maine stało się celem
Maine i inne stany wiejskie stają się priorytetowym celem dla nowych centrów danych. Podczas gdy miastom brakuje gruntów i energii, Maine oferuje tanią ziemię, puste hale przemysłowe i dostęp do wody dzięki licznym rzekom. Dostrzegając stawkę, duże firmy technologiczne i fundusze private equity związane z branżą AI zainwestowały miliony w kampanię wyborczą, by przekonać sceptycznych mieszkańców.
Molly White, badaczka i autorka serwisu Tech Influence Watch, zauważa, że wyborcy łączą centra danych z rosnącymi kosztami energii. Jak tłumaczy, wielu mieszkańców Maine odczuwa już skutki rekordowo wysokich cen oleju opałowego tej jesieni i teraz zastanawia się, „czy dany kandydat zaprosi centrum danych do sąsiedztwa, przez co wzrosną ceny prądu, albo czy skutki uboczne jeszcze bardziej pogorszą ich sytuację, gdy już są w trudnym położeniu”. White prowadzi swój serwis od 2024 roku – pierwotnie do śledzenia wydatków branży kryptowalutowej w kampaniach politycznych, a obecnie monitoruje też inwestycje związane z AI i Big Tech. Jej zdaniem strategia, jaką stosują zwolennicy AI i centrów danych w tegorocznych wyborach, przypomina tę, którą branża kryptowalutowa wykorzystała w 2024 roku.
Deweloperzy centrów danych i ich polityczni sojusznicy często przekonują wiejskie społeczności Maine obietnicą długoterminowych miejsc pracy – obietnicą, która według ekonomistów rzadko się spełnia. Badania ekonomiczne wskazują, że większość centrów danych praktycznie nie tworzy netto żadnych nowych miejsc pracy po zakończeniu budowy.
Historycznie gospodarka Maine opierała się na drewnie i leśnictwie, budowie statków, rybołówstwie komercyjnym, przemyśle tekstylnym oraz produkcji papieru i celulozy. Przemysł drzewny wniósł do gospodarki stanu około 8,3 mld dolarów w 2024 roku, jednak cła wprowadzone przez Donalda Trumpa i rosnące koszty działalności mocno go uderzyły, prowadząc do zamknięć tartaków i zwolnień.
Mark Brewer, który kieruje wydziałem nauk politycznych na University of Maine, zwraca uwagę, że historia stanu komplikuje tę debatę. Byłe miasta tartaczne chętnie odbudowują lokalną bazę podatkową i infrastrukturę, ale wcześniejsze cykle boomu i bankructw sprawiają, że mieszkańcy są ostrożni. „Maine ma długą historię przemysłu wydobywczego dostarczającego miejsc pracy” – mówi Brewer, dodając, że pozwalało to mieszkańcom tolerować takie branże mimo proekologicznego nastawienia stanu. W przypadku centrów danych, jak zauważa, brakuje właśnie tego elementu: „To jedna sprawa znosić papiernię zatrudniającą trzy zmiany po tysiąc pracowników. Centra danych tego nie robią”.
Dla wielu mieszkańców wiejskich części Maine pytanie nie dotyczy już tylko tego, czy centrum danych przywróci miejsca pracy, ale czy w ogóle można zaufać firmom składającym takie obietnice albo rządowi, który zawiera z nimi umowy – wskazuje Nicholas Jacobs, dyrektor Public Policy Lab na Colby College w Maine. Mieszkańcy obawiają się nieprzejrzystej struktury własności tych centrów, ograniczonego długoterminowego zatrudnienia oraz ryzyka, że bogactwo będzie wyprowadzane z lokalnych społeczności.
Miliony z Doliny Krzemowej w kampanii Collins
Branże technologiczna i AI widzą w Susan Collins, 73-letniej republikance przewodniczącej Senackiej Komisji Finansów, swojego sojusznika. Podobnie jak większość republikanów w Kongresie, w dużej mierze popiera ona rozwój centrów danych i AI, choć deklaruje, że powinny być one oceniane indywidualnie. Collins wykorzystała swoją pozycję szefowej komisji finansów, by zabezpieczyć 6,2 mln dolarów federalnego finansowania dla centrum obliczeniowego dużej mocy w centralnym Maine, mającego wspierać lokalne badania nad AI i biotechnologią. Jej stanowisko przyciągnęło ogromne darowizny od Big Tech, branży AI i firm zajmujących się centrami danych.
Wśród indywidualnych darczyńców Collins znajdują się Alex Karp, współzałożyciel i dyrektor generalny Palantira, Marc Andreessen i Ben Horowitz z funduszu venture capital Andreessen Horowitz, mocno wspierającego rozwój centrów danych, a także osoby związane z Google, Meta i Microsoftem. Według śledzenia prowadzonego przez White, Collins otrzymała 325 644 dolarów od darczyńców powiązanych z AI i kryptowalutami, a jej kampanię wsparło w jakiejś formie blisko 100 miliarderów.
Superkomitety PAC, takie jak Senate Leadership Fund powiązany z Republikanami, wydały niemal 42 mln dolarów na reklamy w całym stanie. Elon Musk przekazał tego lata 158 mln dolarów na rzecz Senate Leadership Fund i wydał łącznie około 450 mln dolarów własnych pieniędzy na wsparcie republikanów w wyborach śródokresowych. Jego komitet America PAC wydał w Maine około 2,1 mln dolarów. Pine Tree Results PAC, z którym osobiste powiązania mają Collins i jej mąż, zainwestował w wyścig 29,1 mln dolarów na jej wsparcie, a Stephen Schwarzman z Blackstone przekazał temu komitetowi w tym roku 2 mln dolarów. Raport FEC przytoczony przez Maine Newsroom pokazuje też, że firmowy PAC SpaceX Muska przekazał 55 tys. dolarów komitetowi Victory Collins w sierpniu i kolejne 50 tys. dolarów na rzecz Pine Tree Results PAC.
Pieniądze z kampanii i komitetów PAC płyną niemal wyłącznie w stronę jednego kandydata. Troy Jackson, przeciwnik Collins, dopiero niedawno złożył dokumenty do FEC, które nie wykazują wyraźnych powiązań z branżą centrów danych, AI czy Big Tech, choć pokazują co najmniej czterech darczyńców-miliarderów. Jego stanowisko jest zresztą zbliżone do stanowiska Collins – koncentruje się głównie na wprowadzeniu zabezpieczeń dla rozwoju AI i centrów danych oraz zapewnieniu związkowych miejsc pracy przy budowie i utrzymaniu obiektów w stanie.
Powiązania Collins z branżą centrów danych nie kończą się na darczyńcach – jej rodzina ma realne udziały w boomie AI. Forbes sklasyfikował niedawno gospodarstwo domowe Collins na piątym miejscu w Senacie pod względem inwestycji związanych z AI i centrami danych, szacując kwotę od 300 tys. do 800 tys. dolarów na nazwisko jej męża, Thomasa Daffrona. Daffron, były lobbysta, otrzymywał w 2025 roku honoraria konsultingowe od firmy lobbingowej Scotta Reeda. Reed przewodniczy Pine Tree Results – superkomitetowi blisko związanemu z Collins, a jego firma, według American Journal News i The New York Times, lobbowała na rzecz dewelopera, który budował centra danych w Maine. Deklaracja majątkowa Collins pokazuje, że ona i jej mąż posiadają aktywa o wartości od 4 do 10 mln dolarów.
Jackson, który zaczynał jako drwal, zanim został wybrany do senatu stanowego, ostatnio zarabiał na doradztwie, a on wraz z żoną posiadają majątek o wartości od 147 tys. do 430 tys. dolarów. Nie zgłosił żadnych powiązań finansowych z centrami danych, AI czy Big Tech.
Zewnętrzne pieniądze i obawy przed cyklem boomu i bankructwa
Wpływ miliarderów na kampanię zwykle wywołuje partyjny sprzeciw – zauważa White, dodając, że mieszkańcy Maine nie lubią, gdy bogaci przybysze z zewnątrz próbują kupić ich głosy. Jacobs potwierdza to spostrzeżenie, zwracając uwagę, że wielu wyborców w Maine żywi głęboką, długotrwałą nieufność wobec każdego „z zewnątrz”, kto chce wykorzystać lokalne zasoby. „Wiejskie bogactwo istnieje, ale jest wyprowadzane poza społeczność – taka jest gra wiejskiego życia” – mówi Jacobs. „Zbierasz drewno – wysyłasz je gdzie indziej. Zbierasz plony – wysyłasz je gdzie indziej. To ekstrakcyjne, ale jest cienka granica między gospodarką ekstrakcyjną a eksploatacyjną. Myślę, że istnieje historia, a może i kultura nieufności wobec tej formy eksploatacji”.
Brewer jest sceptyczny, czy ogromne wydatki kampanijne zdołają zmienić zdanie wiejskich wyborców na temat centrów danych. Jego zdaniem może być wręcz odwrotnie – wyborcy mogą ukarać Collins za jej powiązania z Elonem Muskiem i innymi niepopularnymi miliarderami technologicznymi.
Większość wydatków kampanijnych pochodzących od superkomitetów zainteresowanych rozwojem centrów danych i AI zalała fale radiowe i skrzynki pocztowe wrogimi reklamami atakującymi – zauważają Jacobs i Brewer. Przy wyprzedanym całkowicie czasie antenowym w telewizji, kampanie przeniosły pieniądze na radio, media społecznościowe i bezpośrednią korespondencję. Sama skala tych działań przekroczyła granicę cierpliwości wyborców, mówi Brewer, nazywając ten wyścig „najbardziej negatywnym”, jaki obserwował w ciągu 25 lat śledzenia polityki w Maine.
Według niedawnego raportu Maine Monitor, do połowy października na negatywne reklamy wydano lub zobowiązano się wydać 54 mln dolarów, a niemal wszystkie te środki pochodzą od zewnętrznych komitetów PAC finansowanych przez Big Tech i zwolenników centrów danych, a nie z kampanii samych kandydatów. Choć żadna z reklam nie dotyczyła wprost poparcia Collins dla AI i centrów danych, niektóre atakowały jej powiązania z Big Tech, miliarderami i centrami danych za pośrednictwem jej męża. Narodowy Komitet Senacki Republikanów próbował z kolei we wrześniu powiązać Troya Jacksona z demokratycznym sprzeciwem wobec ustawodawstwa Husteda w komunikacie prasowym.
Sytuacja w Maine wpisuje się w szerszy, ogólnokrajowy trend narastającego oporu lokalnych społeczności wobec ekspansji centrów danych AI, widoczny również w centrach danych jednoczących wyborców przed wyborami śródokresowymi w USA oraz w napięciach o zasoby wodne opisanych w kontekście Arizony, gdzie centra danych AI wysuszają Arizonę mimo sukcesu TSMC.
Podsumowanie
Wybory senackie w Maine stały się testem tego, czy wyborcy w wiejskich społecznościach są gotowi zaakceptować dalszy rozwój centrów danych AI w zamian za obietnice inwestycji, czy też przedłożą obawy o koszty energii, wodę i uczciwość lokalnych umów nad miliony dolarów płynące od technologicznych gigantów. Wynik tej jednej z najdroższych w historii USA kampanii senackich wpłynie nie tylko na kontrolę nad Senatem, ale i na kształt federalnej polityki wobec AI i centrów danych w całym kraju.
Źródła
Podobne publikacje

Centra danych jednoczą wyborców przed wyborami śródokresowymi w USA
Sprzeciw wobec centrów danych staje się kluczowym tematem amerykańskich wyborów śródokresowych 2026, łącząc wyborców obu partii.

Centra danych AI: sprzeciw i biurokracja hamują boom po niebieskiej fali
Centra danych AI zderzają się z oporem społeczności, pozwoleniami i brakiem prądu. Brent Nelson z Ascend Analytics ocenia, które projekty mają szansę powstać.

Bunt przeciw centrom danych to spór o prąd, nie wojna kulturowa
Bunt przeciw centrom danych w USA może dotyczyć głównie prądu, a nie wojny kulturowej. Reportaż MIT Technology Review z Doliny Centrów Danych w Wirginii.