Przejdź do treści
4 min czytania

Sygnalista Theranos: boom AI to okazja do oszukiwania inwestorów

Tyler Shultz, sygnalista z Theranos, ostrzega, że trudne do weryfikacji wyceny spółek AI powtarzają błędy z czasów Elizabeth Holmes.

Sygnalista Theranos: boom AI to okazja do oszukiwania inwestorów

Źródło zdjęcia: TechCrunch

Sygnalista Theranos Tyler Shultz ostrzega: boom na AI to „świetna okazja do oszukiwania ludzi”. Jak wynika z artykułu TechCrunch, były pracownik firmy medycznej, który jako jeden z pierwszych ujawnił oszustwa Elizabeth Holmes, przestrzega inwestorów przed powtórką mechanizmów, które umożliwiły powstanie jednego z największych skandali korporacyjnych w historii Doliny Krzemowej – tym razem w kontekście gigantycznych wycen spółek AI.

Impulsem do rozmowy stał się dokument „You Can See Everything” w reżyserii Nathana Fieldera i Lance’a Oppenheima, pokazujący ostatnie tygodnie Holmes przed rozpoczęciem odsiadki. Film, jeden z najbardziej dochodowych dokumentów w historii, celowo nie przesądza, czy Holmes była cyniczną manipulatorką, czy ofiarą własnych wyborów – skupia się natomiast na jej niemal hipnotycznej umiejętności budzenia współczucia, nawet wśród osób doskonale świadomych jej przestępstw.

Kluczowe wnioski

  • Tyler Shultz, którego pierwszą pracą po studiach był Theranos, był kluczowym sygnalistą ujawniającym niedokładne testy krwi trafiające m.in. do sieci aptek Walgreens.
  • Theranos osiągnął szczytową wycenę około 10 miliardów dolarów, mimo że technologia firmy nigdy nie działała poprawnie – własne urządzenia wykorzystywano tylko do części testów, resztę zlecano zewnętrznym dostawcom sprzętu.
  • Shultz ostrzega, że era AI daje nowe „świetne okazje do oszukiwania ludzi”, bo trudno odróżnić prawdziwie unikalną technologię od zwykłej „nakładki na ChatGPT”.
  • Holmes rozpoczęła „drugi akt” kariery – firmę diagnostyczną Haemanthus, nazywaną przez nią samą „Theranos 2.0”, która zebrała już około 20 milionów dolarów finansowania.
  • Dokument „You Can See Everything” wywołał ogólnokrajową debatę, pomijając jednak najpoważniejsze zarzuty wobec Holmes, m.in. szkodliwe dla pacjentów błędne wyniki badań i nękanie samego Shultza.

Lekcja z Theranos w erze wycen rzędu bilionów dolarów

Sprawa Holmes jest formalnie zamknięta – kobieta odbywa karę ponad jedenastu lat więzienia – ale jej historia od dekady fascynuje media, w tym autorkę pierwotnego tekstu. Shultz, komentując to zjawisko w wywiadzie dla „The San Francisco Standard”, zauważa z przekąsem: „jedyny powód, dla którego rozmawiamy teraz o Elizabeth Holmes, to fakt, że ona sama chce, żebyśmy o niej rozmawiali”.

Jednak według niego ostrzeżenie płynące z upadku Theranos nabiera dziś nowego znaczenia, ponieważ wchodzimy w szczytowy moment ery AI, gdy spółki, które nigdy nie wypracowały zysku, pozyskują kapitał przy wycenach liczonych w bilionach dolarów.

„Myślę, że czasy, gdy można było przy trzydziestominutowej kawie z kimś przekazać mu 100 tysięcy dolarów, powinny się skończyć. Elizabeth wzięła ten model i przeskalowała go do 100 milionów dolarów” – powiedział Shultz w rozmowie z SF Standard. Jego dziadek, były sekretarz stanu i sekretarz skarbu USA George Shultz, sam był znaczącym inwestorem i członkiem zarządu Theranos.

„Uważam, że to, co zrobiła [Holmes], było największą rundą finansowania aniołów biznesu w historii, ale nawet na mniejszą skalę inwestorzy muszą zdawać sobie sprawę, że przekazując komuś tego typu pieniądze, dają mu ogromną władzę” – dodał.

Dlaczego due diligence w AI jest trudniejsze niż kiedykolwiek

Finansowanie Theranos pochodziło w dużej mierze od indywidualnych inwestorów, takich jak rodziny DeVos i Walton, a nie od funduszy venture capital. Firma nie dzieliła się z potencjalnymi inwestorami danymi naukowymi ani dowodami na działanie swoich urządzeń, tłumacząc to ochroną tajemnic handlowych – co odstraszyło wielu czołowych inwestorów VC z Doliny Krzemowej.

Gdy w końcu wyszło na jaw oszustwo Theranos, odebrano to jako dotkliwy sygnał ostrzegawczy dla inwestorów, że muszą priorytetowo traktować due diligence. Shultz obawia się jednak, że w erze AI te lekcje mogą zostać zapomniane.

„Ogromnym zagrożeniem w przypadku AI jest to, że, moim zdaniem, naprawdę trudno przeprowadzić rzetelne due diligence” – powiedział. „Bardzo trudno odróżnić coś faktycznie unikalnego i nowego od zwykłej nakładki na ChatGPT (…) Jeśli ktoś chce oszukiwać ludzi, to jest świetna okazja, żeby to robić”.

Ta obserwacja wpisuje się w szerszy niepokój otaczający obecny boom inwestycyjny w AI, gdzie AI nie przynosi korzyści finansowych firmom spoza Big Techu, a jednocześnie kapitał wciąż płynie do spółek obiecujących przełomową technologię bez twardych dowodów na jej skuteczność.

Drugi akt Elizabeth Holmes

Pierwsze pytanie nasuwające się podczas oglądania „You Can See Everything” dotyczy samej przesłanki filmu: dlaczego matka dwójki małych dzieci zdecydowała się zaprosić ekipę filmową, by towarzyszyła jej w ostatnich dniach z rodziną przed stawieniem się do odbycia wyroku na ponad jedenaście lat więzienia? Odpowiedź wydaje się jasna – Holmes chce, by ludzie jej współczuli, bo takie współczucie może okazać się bardziej użyteczne dla jej przyszłych przedsięwzięć niż nienawiść czy drwiny.

W filmie widzimy Holmes i jej partnera, dziedzica hotelowej fortuny Billy’ego Evansa, pracujących nad Haemanthus – firmą diagnostyczną, którą sami nazywają „Theranos 2.0”. Spółka zebrała dotąd około 20 milionów dolarów finansowania.

„You Can See Everything” nie przedstawia Holmes w dobrym świetle, ale jednocześnie przemilcza najpoważniejsze przestępstwa Theranos – jak przekazywanie pacjentom niebezpiecznie błędnych wyników badań medycznych czy celowe nękanie Shultza, gdy próbował on alarmować o nieprawidłowościach u byłego pracodawcy. W powszechnej świadomości Holmes pozostaje raczej obiektem żartów niż osobą napiętnowaną społecznie.

„Mam dziwne poczucie niepokoju co do tego, co może nadejść” – powiedział Shultz. „Ona z pewnością przygotowuje i rozpoczyna swój drugi akt, i nie wiem dokładnie, dokąd to zmierza”.

Historia Theranos pozostaje punktem odniesienia dla branży technologicznej: przypomina, że imponujące wyceny i charyzma założycieli nie zastępują rzetelnej weryfikacji faktów – a w czasach, gdy spółki AI pozyskują kapitał w tempie i na skalę nienotowaną wcześniej, lekcja ta może okazać się szczególnie aktualna.

Udostępnij

Źródła

Powrót do nawigacji