Bunt przeciw centrom danych to spór o prąd, nie wojna kulturowa
Bunt przeciw centrom danych w USA może dotyczyć głównie prądu, a nie wojny kulturowej. Reportaż MIT Technology Review z Doliny Centrów Danych w Wirginii.

Źródło zdjęcia: MIT Technology Review
Fala sprzeciwu wobec centrów danych w Stanach Zjednoczonych to według Big Tech coś więcej niż spór o same budynki: wyraz szerszego niepokoju społecznego, czyli w praktyce wojna kulturowa. Autor tekstu w MIT Technology Review, opublikowanego pierwotnie w newsletterze „The Algorithm”, po kilku dniach w tzw. Data Center Alley w Wirginii doszedł do innego wniosku. Jego zdaniem bunt dotyczy przede wszystkim energii elektrycznej, a branża może poprawiać wizerunek, ale nie ucieknie od fizycznych skutków swojego ogromnego zapotrzebowania na prąd.
Gdy w ubiegłym tygodniu Amerykanie głosowali w wyborach połówkowych, dziennikarz przebywał w Ashburn w Wirginii. To część Data Center Alley, największego skupiska centrów danych na świecie. Właśnie tam, jak pisze, prawdopodobnie zaczął się kształtować sprzeciw, który obecnie ogarnia cały kraj.
Najważniejsze informacje
- Chris Lehane z OpenAI uważa, że centra danych stały się „zastępczym” celem dla obaw o koszty życia, władzę korporacji i utratę kontroli nad przyszłością.
- Autor przekonuje, że źródłem sprzeciwu jest głównie zapotrzebowanie na energię. Przeciętne centrum danych w tej części Wirginii ma moc 54 MW, czyli więcej niż pobiera międzynarodowe lotnisko w Denver.
- Wirginia wprowadziła zasadę, zgodnie z którą centra danych muszą w pełni pokrywać koszt nowych linii przesyłowych.
- Nowe obiekty AI mają zwykle moc od 300 MW do nawet 6000 MW, czyli tyle, ile szacunkowo pobiera całe Chicago. Coraz częściej korzystają z własnych turbin gazowych.
- Według autora inwestycje będą przenosić się tam, gdzie mieszka najmniej osób zdolnych do oporu: do Basenu Permskiego, za granicę, a w wizji Elona Muska nawet w kosmos.
Wojna kulturowa czy spór o prąd?
Przejazd przez Data Center Alley autor określa jako surrealistyczne doświadczenie. Wzdłuż każdej większej drogi stoją monolityczne betonowe budynki o nazwach takich jak Skybox czy CloudHQ.
W Big Tech panuje przekonanie, że walka z centrami danych musi dotyczyć czegoś większego niż one same. Dwa dni po wyborach połówkowych Chris Lehane, dyrektor ds. globalnych OpenAI (chief global affairs officer), napisał, że centra danych:
„stały się wyrazem społecznego niepokoju związanego z dostępnością cenową, władzą korporacji i utratą przez ludzi kontroli nad własną przyszłością”.
Innymi słowy: wojna kulturowa. Elena Schlossberg, znana w Wirginii aktywistka sprzeciwiająca się centrom danych, przyznała, że gdy branża przedstawia spór w ten sposób, „zawsze wali głową w mur”. Jak podkreśla: „Zawsze chodziło o prąd”.
Autor uczciwie zaznacza, że część protestujących w Wirginii napędza raczej szerszy antytechnologiczny populizm. Jego zdaniem to jednak konkretne skutki pobierania tak dużej ilości energii z sieci najmocniej wpłynęły na przebieg protestów. Szerzej o napięciach między rozwojem AI a sektorem energetycznym pisaliśmy w tekście o tym, że centra danych AI to wielki test dla transformacji energetycznej.
Wirginia: zasilanie z sieci i nowe reguły gry
Centra danych AI można zasilać na dwa sposoby: podłączając je do sieci albo wytwarzając energię na miejscu. W hrabstwie Loudoun w Wirginii centra danych są wszechobecne, ale powstawały w spokojniejszym tempie niż w miejscach, gdzie obecnie trwa gwałtowna ekspansja. Większość z nich jest podłączona do istniejącej sieci.
Jeden z obiektów, który autor odwiedził, prowadzi firma Equinix. Na miejscu stoją ogromne generatory diesla jako zasilanie awaryjne, ale prąd dostarcza lokalny dostawca, Dominion Energy. Znaczna część jego energii pochodzi z gazu ziemnego, który jest czystszy niż węgiel czy ropa, ale gorszy od źródeł odnawialnych.
Protesty przyniosły konkretne efekty:
- stan Wirginia wprowadził zasadę, że centra danych muszą w pełni płacić za budowę nowych linii przesyłowych, tak by koszty nie rozkładały się na pozostałych odbiorców;
- deweloperzy przygotowują się na przepisy, które w okresach szczytowego zapotrzebowania odcinałyby ich od zasilania z sieci;
- Schlossberg obawia się dalszych skutków przeciążonej sieci, m.in. częstszego uruchamiania generatorów diesla przez centra danych albo rozbudowy mocy opartych na paliwach kopalnych zamiast odnawialnych przez Dominion Energy.
Skala, której sieć nie udźwignie
Zdecydowana większość centrów danych AI budowanych w innych częściach USA działa inaczej. Pożądana skala jest tak duża, że firmy lokują się na terenach wiejskich, gdzie praktycznie nie ma infrastruktury sieciowej. Oznacza to konieczność zapewnienia własnego zasilania (tzw. „behind the meter”) w postaci turbin gazowych, uzupełnionych o generatory diesla jako rezerwę. Anthropic zgodził się według doniesień zapłacić 3,4 mld dolarów za turbiny gazowe. To określane jest jako największy zakup mocy wytwórczych przez firmę z branży AI.
Nawet gdyby sieć była w pobliżu, raczej nie zaspokoiłaby takiego popytu. Najmniejsze centra danych atrakcyjne do trenowania AI mają moc 300 MW. To dużo jak na jeden zakład przemysłowy, ale nie bez precedensu. Jeden z deweloperów zdradził, że przygląda się dawnej hucie stali, która już jest przystosowana do pobierania z sieci takiej mocy.
Idealne obiekty mają jednak raczej około 6000 MW. Tyle szacunkowo pobiera Chicago, zasilane przez ponad 20 elektrowni w samych granicach miasta i kilkadziesiąt kolejnych poza nimi.
Własne zasilanie może początkowo wyglądać atrakcyjnie, bo nie obciąża sieci. Wytwarzanie energii na taką skalę nieuchronnie wpływa jednak na okoliczne społeczności. Gdy infrastrukturę tej wielkości budowały przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, mieszkańcy tradycyjnie oczekiwali, że będą mieli coś do powiedzenia w sprawie jej lokalizacji. Teraz projekty o podobnej skali realizują prywatne firmy.
Turbiny gazowe każdej wielkości emitują zanieczyszczenia powietrza, a generatory diesla są jeszcze gorsze. W bezprecedensowym wyścigu o jak najszybsze uruchomienie obiektów firmy stały się, jak pisze autor, „okropnymi sąsiadami”. Przywołuje przykład Elona Muska, który według Agencji Ochrony Środowiska (EPA) naruszył przepisy o jakości powietrza, uruchamiając dziesiątki turbin zasilających centrum danych w Memphis.
Małe miasto komputerów obok domu
Według autora tłumaczenie sprzeciwu wojną kulturową zaciemnia prosty fakt: małe miasto komputerów da się uczynić przyjemnym sąsiedztwem tylko w ograniczonym stopniu. Firmy mogą zabiegać o lepsze umowy, zwiększać wpływy podatkowe, zatrudniać lokalnych pracowników i bardziej angażować społeczności, do czego zresztą skłaniają je protesty. Autor stawia jednak pytanie: jeśli małe miasteczko ma przyjąć u siebie odpowiednik Walt Disney World, międzynarodowego lotniska, huty stali i elektrowni zasilających to wszystko, czy jego obawy powinny kogokolwiek dziwić?
Autor nie twierdzi, że to jedyny powód oporu. Sprzeciw podsycają także obawy o utratę miejsc pracy, ryzyka egzystencjalne i koncentrację władzy korporacyjnej, a także dezinformacja: większość obiektów zużywa znacznie mniej wody, niż wiele osób sądzi. Samo zużywanie ogromnych ilości energii również nie jest z natury złe, bo wymagało tego wiele osiągnięć, które poprawiły współczesne życie.
Najbardziej wymowna jest jednak uwaga jednego z deweloperów. Ludzie z branży uważają, że ich ambicje ogranicza nie tyle opór społeczny, co brak energii elektrycznej. Jak podsumowuje autor, to powinno nam coś mówić.
Dokąd pójdą centra danych?
Możliwe, że nowo wybrani politycy w praktyce będą mniej nieprzychylni centrom danych, niż deklarowali w kampanii. Niezależnie od tego, jeśli nowe obiekty będą potrzebowały własnej generacji energii, trafią tam, gdzie najmniej ludzi może się im przeciwstawić. Polityczny ciężar tego sprzeciwu dobrze widać na przykładzie wyborów w stanie Maine, o czym pisaliśmy w tekście o buncie przeciw centrom danych AI.
Jednym z kierunków może być Basen Permski, gdzie deweloperzy łatwo podłączą się do sieci gazociągów, a gęstość zaludnienia jest niewielka. Firmy mogą też szukać szczęścia za granicą. Google dzień po wyborach ogłosił, że przeznaczy 15 mld dolarów na projekty centrów danych w Malezji. Zagraniczne inwestycje także budzą kontrowersje, czego przykładem jest wycinka 330 ha lasu w Finlandii pod centrum danych Google.
Jest wreszcie miejsce, w którym Big Tech mógłby nie napotkać praktycznie żadnych ograniczeń. Kilka godzin po spłynięciu wyników wyborów Elon Musk napisał: „Centra danych w kosmosie wyglądają teraz całkiem atrakcyjnie”.
Wniosek z Wirginii jest prosty: dopóki AI potrzebuje energii na skalę całych miast, sprzeciwu nie wygasi żadna kampania wizerunkowa. Spór będzie raczej przenosił się tam, gdzie łatwiej postawić turbinę.
Źródła
Podobne publikacje

Nvidia może poręczyć dług Nscale za centrum danych Anthropic
Nvidia rozważa gwarancję miliardów dolarów długu Nscale na centrum danych AI dla Anthropic w Wirginii Zachodniej, wartej 44,6 mld dolarów.

Światłowody dla dronów drożeją. Boom na AI uderza w Ukrainę
Światłowody dla dronów drożeją przez boom na AI. Ukraińskie firmy płacą 6–10 razy więcej niż w 2025 r. i konkurują o dostawy z Chin z Rosją i centrami danych.

Centra danych AI: sprzeciw i biurokracja hamują boom po niebieskiej fali
Centra danych AI zderzają się z oporem społeczności, pozwoleniami i brakiem prądu. Brent Nelson z Ascend Analytics ocenia, które projekty mają szansę powstać.