Scott Wiener, następca Pelosi, chce ostrej regulacji AI w Kongresie
Scott Wiener, autor SB 1047, zastąpi Nancy Pelosi w Kongresie. Chce federalnego regulatora AI, wyłącznika awaryjnego i ostrzega przed utratą kontroli nad AI.

Źródło zdjęcia: MIT Technology Review
Scott Wiener, kalifornijski senator stanowy i autor jednych z najgłośniejszych projektów ustaw o bezpieczeństwie sztucznej inteligencji w USA, wygrał wyrównany wyścig o miejsce w Kongresie. Zwolnił je w San Francisco Nancy Pelosi, była przewodnicząca Izby Reprezentantów. Jak donosi MIT Technology Review, Wiener może teraz odegrać kluczową rolę w kształtowaniu federalnej polityki wobec AI. Nie ukrywa też, że jego zdaniem czasu na działanie jest coraz mniej.
Dziennikarz magazynu rozmawiał z nim w piątek, kilka godzin po ogłoszeniu wyniku. Nowo wybrany kongresmen już wtedy mówił przede wszystkim o ryzyku związanym z AI. Dzień wcześniej organizacja non-profit METR opublikowała raport, który powszechnie odczytano jako dowód, że Anthropic osiągnął rekurencyjne samodoskonalenie. Chodzi o zjawisko, w którym AI w istotnym stopniu przyczynia się do własnego rozwoju, a postęp może wymknąć się spod kontroli.
Najważniejsze informacje
- Scott Wiener wygrał wyrównane wybory do Kongresu w okręgu w San Francisco, który wcześniej reprezentowała Nancy Pelosi.
- Jest autorem kalifornijskiej ustawy SB 1047 z 2024 roku, którą zawetował gubernator Gavin Newsom. Później sponsorował łagodniejszą ustawę SB 53, którą Newsom podpisał.
- Jego kampania otrzymała ponad 3 mln dolarów od Public First Action. To organizacja wspierająca regulację AI, w znacznym stopniu finansowana przez Anthropic.
- Wiener chce silnego federalnego regulatora, ochrony sygnalistów, obowiązkowych testów i audytów oraz wymogu „wyłącznika awaryjnego” (kill switch).
- Sprzeciwia się szerokiemu federalnemu wyłączeniu stanowych przepisów o AI. Jest też tylko „ostrożnym optymistą” co do skuteczności Kongresu.
„Możemy lunatykować prosto w katastrofę”
Wiener nazwał raport METR „bardzo niepokojącym” i uznał go za dowód, że czas na uregulowanie AI szybko się kończy.
„Miałem nadzieję, że Kongres podejmie zdecydowane działania przed końcem tego roku. Nie wygląda na to, by tak się stało” – powiedział.
W ostatnich latach polityk coraz mocniej angażował się w tematykę sztucznej inteligencji i przejął wiele obaw ruchu na rzecz bezpieczeństwa AI. W 20-minutowej rozmowie sześć razy użył określenia „rekurencyjne samodoskonalenie”.
„Musimy to spowolnić. Bo to postępuje bardzo szybko i możemy jak lunatycy wejść w katastrofę” – mówi Wiener.
Nowo wybrany kongresmen mówi o możliwej katastrofie językiem typowym dla ekspertów od bezpieczeństwa AI. „Jesteśmy w bardzo niebezpiecznym momencie, jeśli chodzi o ryzyko utraty kontroli nad AI. Musimy zająć się rekurencyjnym samodoskonaleniem. Kiedy już się w tym obszarze znajdziemy, to naprawdę może być przepis na całkowitą utratę kontroli” – powiedział.
Od SB 1047 do Kongresu i spór o finansowanie
Wiener już wcześniej realnie wpływał na politykę wobec AI. Ustawa SB 1047, którą napisał w 2024 roku, miała być pierwszym w USA prawdziwym aktem regulującym tzw. modele graniczne (frontier AI). Zawetował ją jednak gubernator Kalifornii Gavin Newsom. Wiener sponsorował następnie ustawę SB 53, łagodniejszą w podejściu, którą Newsom podpisał. Obie stały się inspiracją dla projektów przepisów federalnych.
Kontrowersje wzbudziło finansowanie kampanii. Public First Action przekazała na nią ponad 3 mln dolarów. Przeciwnicy zarzucali mu z tego powodu zbyt bliskie relacje z branżą AI, ale Wiener stanowczo to odrzuca.
„Public First mnie poparło, ponieważ byłem pierwszym ustawodawcą w kraju, który zgłosił regulację AI, i pierwszym, który ją uchwalił i doprowadził do wdrożenia” – napisał w wiadomości po wywiadzie. – „Ataki na mnie za to wsparcie były szokująco cyniczne. Dosłownie atakowano kandydata, który faktycznie uregulował AI wbrew sprzeciwowi Big Techu, i fałszywie twierdzono, że jest on zbyt blisko Big Techu.”
Federalny regulator, kill switch i prawa stanów
Demokraci od września rozmawiają o powołaniu specjalnej komisji Kongresu ds. sztucznej inteligencji. Jeśli powstanie, Wiener chętnie by w niej zasiadł. Entuzjastycznie ocenia też wiele pomysłów krążących obecnie po Kapitolu.
„Uważam, że bardzo ważne jest posiadanie silnego, wyposażonego w uprawnienia i zwinnego regulatora federalnego” – mówi. Przypomina, że projekt ustawy powołującej taki organ zgłosił Ro Khanna, demokratyczny kongresmen z Kalifornii.
Wśród swoich priorytetów Wiener wymienia:
- ochronę sygnalistów w firmach rozwijających AI,
- wymogi dotyczące testowania i audytów systemów,
- obowiązek wyłącznika awaryjnego (kill switch),
- wykorzystanie uprawnień nadzorczych Kongresu, by rozliczać laboratoria AI.
„Chodzi o przyszłość ludzkości. Chcemy, żeby społeczeństwo miało coś do powiedzenia i wiedziało, co się dzieje” – podkreśla.
Jako wieloletni ustawodawca stanowy Wiener sprzeciwia się szerokiemu federalnemu wyłączeniu stanowych przepisów o AI (preemption), którego wymagałyby niektóre projekty federalne. „Stany są, jak mówi Brandeis, laboratoriami. Chcemy, żeby mogły nadal działać zwinnie w sposób, w jaki Kongres czasem nie potrafi” – zauważa. Nawiązuje w ten sposób do znanej koncepcji sędziego Louisa Brandeisa.
Najważniejsze jest dla niego, by przepisy uchwalane przez Kongres miały realną siłę. „Kluczowe jest, by Kongres, kiedy już działa, robił to w sposób naprawdę znaczący i adekwatny do chwili” – mówi.
Sojusznicy, nastroje wyborców i czynnik Trumpa
W walce z katastrofalnym ryzykiem AI Wiener nie będzie sam. Senator Bernie Sanders spotykał się z wieloma najbardziej wpływowymi postaciami ruchu na rzecz bezpieczeństwa AI i wielokrotnie mówił o egzystencjalnym zagrożeniu ze strony sztucznej inteligencji.
Perspektywa Wienera, typowa dla Zatoki San Francisco i mocno skupiona na AGI, wyraźnie jednak odbiega od nastrojów w całym kraju. Te napędza przede wszystkim sprzeciw wobec centrów danych. We wtorek wyborcy zatwierdzili 40 z 41 lokalnych referendów wymierzonych w takie inwestycje (szerzej o tym zjawisku piszemy w tekście o tym, jak bunt przeciw centrom danych AI wpłynął na wybory w Maine). Może się to wydawać dobrym sygnałem dla zwolenników regulacji, ale Wiener uważa, że ten ruch wynika raczej z lokalnych obaw niż z pytań o ryzyko AI.
„Ludzie, którzy naprawdę sprzeciwiają się kierunkowi rozwoju AI, mają tu obszar, w którym mogą faktycznie coś zrobić. Ale bunt przeciw centrom danych to moim zdaniem bardziej to, że ludzie są zdenerwowani, że coś takiego może powstać w ich społeczności. Chodzi o wpływ na otoczenie domów, rosnące rachunki za prąd i zużycie wody. Z tego, co widzę, to jest większy problem dla większości ludzi” – ocenia. Kwestię kosztów energetycznych tych obiektów omawialiśmy także przy okazji analizy MITEI o centrach danych AI jako teście dla transformacji energetycznej.
Wiener określa się jako „ostrożny optymista” w sprawie zdolności Kongresu do okiełznania AI, bo ten ma słabe osiągnięcia w regulowaniu branży technologicznej. Niepokoi go też, czy jakiekolwiek przepisy przejdą przez prezydenta Donalda Trumpa. We wrześniu Trump nazwał obawy przed katastrofalnym ryzykiem AI „mistyfikacją” (hoax). Wyraźnie nie chce też współpracować z Chinami, a Wiener uważa taką współpracę za niezbędną, by zapobiec najgorszym skutkom AI.
Paradoksalnie pewną nadzieję daje mu nieprzewidywalność prezydenta, choć to nadzieja podszyta niepokojem. „Na razie widzieliśmy pewne problematyczne rzeczy, ale nie kompletne katastrofy. Mam nadzieję, że nie będzie potrzebna katastrofa, by skłonić prezydenta do działania. A jeśli jednak będzie potrzebna, to mam nadzieję, że możliwie najmniejsza” – mówi.
Co to oznacza dla Polski
Debata w Kongresie dotyczy firm, których modele są powszechnie używane także w Polsce, w tym Anthropic. Ewentualne federalne wymogi audytów, testów czy wyłączników awaryjnych mogłyby więc pośrednio wpłynąć na sposób rozwijania tych systemów. Polscy użytkownicy i firmy podlegają jednak przede wszystkim unijnemu AI Act, który już reguluje sztuczną inteligencję na poziomie całej UE. Amerykański spór o to, czy prawo federalne ma wyłączać przepisy stanowe, przypomina natomiast, że w USA wciąż brakuje jednolitych ram, jakie Europa już przyjęła.
Podsumowanie
Scott Wiener wchodzi do Kongresu jako jeden z najbardziej zdeterminowanych zwolenników twardych regulacji AI. Ma w dorobku realnie wdrożone przepisy stanowe. To, czy zdoła przekuć swoje obawy w federalne prawo, zależy jednak od Kongresu o słabych osiągnięciach w regulowaniu technologii i od prezydenta, który ryzyko katastrofy nazywa mistyfikacją.
Źródła
Podobne publikacje

Helen Toner z byłego zarządu OpenAI: szefom firm AI nie można ufać
Helen Toner, była członkini zarządu OpenAI, ostrzega, że bezpieczeństwo AI nie może zależeć od zaufania do jednej osoby. Mówi też o pieniądzach w polityce.

Agenci AI działają poza kontrolą – brakuje monitoringu w czasie rzeczywistym
Agenci OpenAI, Anthropic, Google i Meta omijali kontrolę badaczy. Brakuje standardów obserwowalności, by śledzić ich działania w czasie rzeczywistym.

Centra danych jednoczą wyborców przed wyborami śródokresowymi w USA
Sprzeciw wobec centrów danych staje się kluczowym tematem amerykańskich wyborów śródokresowych 2026, łącząc wyborców obu partii.