Przejdź do treści
7 min czytania

MITEI: centra danych AI to wielki test dla transformacji energetycznej

Na konferencji MITEI eksperci omawiali centra danych AI, powrót atomu i sensory kwantowe. Wniosek panelistów: zaufania społecznego nie da się przyspieszyć.

Transformacja energetyczna trwa dziś w dwóch tempach. Część technologii już trafia do sieci, inne wciąż powstają w laboratoriach. Nad obydwoma nurtami ciąży pytanie o koszt energetyczny sztucznej inteligencji. Tak można streścić dorocznią konferencję badawczą MIT Energy Initiative (MITEI), którą opisał serwis MIT News. Spotkanie Energizing@MIT odbyło się 22–23 września pod hasłem „Transformacja energetyczna w przełomowym momencie”. Wzięło w nim udział, stacjonarnie i online, ponad 200 osób: naukowcy, przedstawiciele globalnych koncernów energetycznych, organizacji non-profit i uczelni.

Tematy obejmowały renesans energetyki jądrowej, wykorzystanie odpadowego dwutlenku węgla i czujniki kwantowe. Najmocniej wybrzmiała jednak dyskusja o centrach danych dla AI i o tym, czy lokalne społeczności zaakceptują ich budowę.

Najważniejsze informacje

  • Według Steve'a Clemmera z Union of Concerned Scientists nowe obiekty „hyperscale” budowane dla AI mogą zużywać więcej energii niż całe miasta. Są od 10 do nawet 10 000 razy większe niż centra danych sprzed dekady.
  • Deepjyoti Deka z MITEI ocenia, że „wielkim testem” dla AI jest to, czy pozwoli oszczędzać energię i przyspieszać innowacje szybciej, niż sama zużywa prąd na trening i wdrożenia.
  • Panel o energetyce jądrowej omówił m.in. przywrócenie do pracy bloku Three Mile Island Unit 1. Ponowny rozruch planowany jest na połowę 2027 roku.
  • Danna Freedman, inauguracyjna dyrektorka MIT Quantum Initiative (QMIT), powiedziała, że najtrudniejszym zadaniem nie jest budowa narzędzi kwantowych, tylko powiązanie ich z zastosowaniami, które zmienią świat.
  • Larry Susskind z MIT radzi inwestorom centrów danych zawierać z mieszkańcami umowy o korzyściach dla społeczności. Jak ujął, trzeba działać „w tempie zaufania”.

Centra danych AI: energetyczny sprawdzian dla całej branży

Problem gwałtownego rozwoju AI i energochłonnych centrów danych pojawiał się w sesjach przez oba dni konferencji. Deepjyoti Deka, główny naukowiec MITEI, przedstawił projekt finansowany z programu Seed Innovation Fund. Dotyczy on przyspieszenia planowania energetycznego w erze centrów danych za pomocą generatywnej AI. Wyzwanie opisał tak:

„Wielkim testem dla AI jest teraz to, czy AI potrafi ograniczyć zużycie energii, poprawić efektywność i wprowadzać innowacje szybciej, niż będzie zużywać prąd na trening i wdrożenie.”

Steve Clemmer, dyrektor ds. badań energetycznych w programie Climate and Energy organizacji Union of Concerned Scientists, przedstawił niedawną analizę rozwoju centrów danych. Jego zdaniem ceny energii na rynku hurtowym wzrosną, a „większe uzależnienie od paliw kopalnych spowoduje szkody zdrowotne liczone w dziesiątkach miliardów dolarów i szkody klimatyczne liczone w bilionach”. Decydenci mogą jednak ograniczyć te skutki. Clemmer wskazał rozwój czystej energii, silną ochronę odbiorców energii oraz inne zabezpieczenia.

Panel o godzeniu rozwoju centrów danych z akceptacją społeczną poprowadziła Caitlin Mueller z Wydziału Architektury MIT. Kathryn Kline Tyndall, zastępczyni dyrektora ds. energii w Bipartisan Policy Center, zwróciła uwagę na rosnący sprzeciw wobec takich inwestycji. Ten trend widać także w innych relacjach, np. o tym, jak bunt przeciw centrom danych AI wpłynął na wybory w Maine. Tyndall zaleca, by inwestorzy wcześnie udostępniali przystępne informacje o skutkach projektu dla każdej społeczności z osobna. Chodzi o zużycie energii i wody, jakość życia, użytkowanie terenu, środowisko i gospodarkę. Kwestia wody to zresztą temat sporów także w innych regionach, o czym pisaliśmy w tekście o tym, jak centra danych AI wysuszają Arizonę.

Larry Susskind, profesor planowania miejskiego i środowiskowego na wydziale Urban Studies and Planning MIT, idzie dalej. Inwestorzy powinni jego zdaniem wykazać wiarygodne korzyści dla mieszkańców. Proponuje moderowane negocjacje między inwestorami a lokalnymi grupami, zakończone umową o korzyściach dla społeczności (community benefits agreement). Taka umowa może obejmować:

  • zmiany w projekcie centrum danych,
  • programy rozwoju kadr,
  • inwestycje w infrastrukturę,
  • partnerstwa w zakresie czystej energii.

Wniosek z dyskusji: akceptacji społecznej nie da się przyspieszyć na siłę. Inwestorzy muszą na nią zapracować, dając mieszkańcom realny wpływ na kształt projektów i udział w korzyściach. „Trzeba będzie działać w tempie zaufania” – podsumował Susskind.

Technologie gotowe do wdrożenia: atom, węgiel i beton

Konferencję otworzyła Paula Hammond, profesor w randze Institute Professor i dziekan School of Engineering MIT. Podkreśliła, że złożoność transformacji energetycznej wymaga „prawdziwie interdyscyplinarnego i międzynarodowego podejścia”. Rozwój AI i centrów danych dodatkowo ją utrudnia. Potrzebni są więc badacze zajmujący się podstawowymi pytaniami o materiały, chemię i systemy energetyczne. Potrzebni są inżynierowie, którzy zaprojektują nowe technologie i sprawdzą je w dużej skali. Potrzebni są też ekonomiści, specjaliści od polityki publicznej, zachowań ludzkich i socjologii, którzy ocenią, jak te technologie wpłyną na społeczności.

Pierwszego dnia ton nadał Eric Toone, dyrektor ds. technologii i partner zarządzający w Breakthrough Energy. „Jeśli energia oznacza dobrobyt, to przynajmniej dziś dobrobyt oznacza emisje” – stwierdził. Optymizmem napawały go jednak projekty finansowane przez jego fundusz, od baterii żelazo-powietrze po okna z szybami izolowanymi próżniowo. „Absolutnie możemy rozwinąć nowe technologie, które zapewnią dokładnie tę samą usługę, ale przy zerowej emisji” – mówił.

Panel o powrocie energetyki jądrowej poprowadził John Parsons z MIT Center for Energy and Environmental Policy Research. Jak zaznaczył, rozmowa dotyczyła firm, które „już teraz wbijają stal w ziemię” i dostarczają elektrony do sieci obecnie lub w bardzo bliskiej przyszłości. Omówiono trzy przykłady:

  • Crane Clean Energy Center odbudowuje blok Three Mile Island Unit 1, a ponowny rozruch zaplanowano na połowę 2027 roku.
  • Électricité de France (EDF) wydłuża eksploatację i modernizuje francuską flotę 57 reaktorów, dostosowując elektrownie do skutków zmian klimatu.
  • GE Vernova rozwija dojrzałą technologię reaktorów lekkowodnych, a nowa elektrownia powstaje w kanadyjskim Ontario.

Drugą ścieżką jest wykorzystanie wychwyconego CO₂. Carolyn Ruppel, zastępczyni dyrektora MITEI ds. nauki i technologii, przypomniała, że ląd i oceany pasywnie pochłaniają niemal 50 proc. antropogenicznych emisji CO₂. „Chodzi o to, by znaleźć zastosowanie dla części reszty” – wyjaśniła. Nicola Ferralis z Wydziału Materiałoznawstwa i Inżynierii Materiałowej (DMSE) przekonywał, że potrzebne są zastosowania masowe, takie jak węgiel konstrukcyjny w pojazdach i budynkach. „Musimy znaleźć zastosowania, które masą dorównają podaży” – mówił.

Admir Masic przedstawił samonagrzewające się panele betonowe, testowane w realnych warunkach w japońskim Sapporo, oraz betony zdolne do magazynowania energii. „Tempo przejścia na gospodarkę opartą na odnawialnych źródłach będzie w dużej mierze zależeć od dostępności skalowalnych, masowych rozwiązań do magazynowania energii” – ocenił. Kripa K. Varanasi z Wydziału Inżynierii Mechanicznej pracuje z kolei nad tym, by wychwytywanie pióropuszy emisji w elektrowniach stało się opłacalne.

Startupy: od laboratorium do klienta

Osobny panel zgromadził startupy związane z MITEI lub jego firmami członkowskimi:

  • Adaion (Alfredo Rivela) opracował narzędzie AI, które pomaga przedsiębiorstwom energetycznym optymalizować wykorzystanie sieci.
  • Raptor Maps (Eddie Obropta) uczy drony inspekcji farm fotowoltaicznych.
  • HiBot (Michele Guarnieri) zbudował robota wykrywającego usterki linii energetycznych.
  • Lithios (Michael Wang) prowadzi pilotaże terenowe elektrochemicznego odzyskiwania litu z niskiej jakości solanek.

Prelegenci zgodzili się, że udane przedsięwzięcie zaczyna się od jasno określonego problemu klienta. Problem ten musi potwierdzić przemysł, a rozwiązanie musi dawać szansę na wdrożenie w skali. „Innowacja nie jest korporacyjną cnotą. To wymóg egzystencjalny” – powiedział Steve Hellman z Alliance Partners.

Nauka podstawowa i obietnica kwantów

Panel programu Seed Innovation Fund pokazał projekty naukowców MIT dotyczące separacji i recyklingu pierwiastków ziem rzadkich. Inne zespoły projektują algorytmy decydujące, które elektrownie powinny pracować, by pokryć zapotrzebowanie, albo modelują wpływ rozwoju i dekarbonizacji na systemy ludzkie i przyrodnicze. Na sesji plakatowej doktoranci m.in. z chemii, architektury, aeronautyki i informatyki zaprezentowali parową elektrolizę do produkcji wodoru, modele pełnej dekarbonizacji budynków oraz projekty samolotów napędzanych wodorem i metanem.

Drugiego dnia, w środę, wykład otwierający wygłosiła Danna Freedman, profesor chemii (F. G. Keyes Professor) i inauguracyjna dyrektorka QMIT. Opisała, jak rośnie zdolność naukowców do wykorzystania obliczeń kwantowych w rozwiązywaniu różnych problemów, także energetycznych.

„W QMIT chcemy rozwiązać trudny problem, a tym trudnym problemem nie jest budowa tych niewiarygodnie skomplikowanych i pięknych narzędzi kwantowych. Jest nim połączenie narzędzi kwantowych z zastosowaniami, które zmienią świat.”

Towarzyszący panel dotyczył czujników kwantowych, które wykorzystują fizykę fundamentalną do obserwacji materiałów i ich właściwości w skali nano. Lukasz Zielinski, doradca naukowy programu Integrated Sensing and Measurement w SLB, wykrywa pióropusze metanu kamerą lidarową z detektorami pojedynczych fotonów. Paola Cappellaro, profesor inżynierii jądrowej i fizyki, opisała czujniki oparte na diamencie. Wykrywają one słabe pola magnetyczne generowane przez prąd w baterii, co mogłoby pozwolić ocenić jej stan bez elektrycznej ingerencji. Zdaniem Cappellaro takie sensory mogą być „praktyczne i mające realny wpływ”.

Konferencja MITEI pokazała, że transformacja energetyczna wymaga jednocześnie wdrażania sprawdzonych technologii i inwestowania w naukę podstawową. Rosnący apetyt energetyczny AI pozostaje dla niej jednym z najpoważniejszych testów, zarówno technicznych, jak i społecznych.

Udostępnij

Źródła

Powrót do nawigacji