Przejdź do treści
5 min czytania

Indie proponują DEPA: model AI ma iść do danych, nie dane do modelu

Indie przedstawiły ramy DEPA for AI Training: model trenuje się w zaszyfrowanych środowiskach u właścicieli danych, bez otwartego dostępu Big Techu do nich.

Indie proponują DEPA: model AI ma iść do danych, nie dane do modelu

Źródło zdjęcia: theregister

Rząd Indii przedstawił koncepcję trenowania modeli AI na lokalnych danych bez przekazywania ich w niekontrolowany sposób dużym firmom technologicznym. Jak opisuje The Register, indyjskie Ministerstwo Elektroniki i Technologii Informacyjnych (MeitY) zaproponowało ramy pod nazwą Data Empowerment and Protection Architecture (DEPA) for AI Training. Ich główne założenie to odwrócenie dotychczasowego modelu: to model ma „przyjść” do danych, a nie dane do modelu.

Propozycja pojawia się w czasie, gdy trwają debaty i spory prawne o to, czy twórcy dużych modeli językowych mogą bez opłat zasilać swoje systemy danymi z całego świata. New Delhi odpowiada na ten problem własną architekturą, która ma regulować i zabezpieczać przepływ informacji.

Najważniejsze informacje

  • DEPA for AI Training to propozycja MeitY, która ma umożliwić trenowanie modeli AI na indyjskich danych przy zachowaniu kontroli ich właścicieli.
  • Dostawcy danych, czyli np. szpitale, banki i agencje rządowe, mają przekazywać zanonimizowane i zaszyfrowane dane do platform wymiany danych. Twórcy modeli trenują je tam w sprzętowo izolowanych, bezpiecznych środowiskach.
  • Ramy przewidują stosowanie prywatności różnicowej oraz niezmienialne logowanie wszystkich operacji na potrzeby audytu.
  • MeitY widzi zastosowania w ochronie zdrowia, finansach i edukacji. Mowa m.in. o udostępnieniu formalnego kredytu 400 mln osobom i firmom z sektora MŚP oraz o 250 mln uczniów i studentów.
  • Nie wiadomo, ile pracy zostało do wykonania, zanim DEPA zacznie działać.

Dlaczego Indie chcą własnej drogi

Rządowi Indii zależy na modelach AI trenowanych na lokalnych danych. Władze uważają, że zagraniczni twórcy modeli nie będą mieli motywacji, by zajmować się problemami kraju ani dbać o to, by właściciele danych zachowali nad nimi kontrolę. Podtytuł tekstu The Register oddaje to wprost: Indie chcą więcej lokalnej AI, ale bez dawania Big Techowi otwartego dostępu do wszystkiego.

Założenie DEPA streścił prof. Ajay Kumar Sood, główny doradca naukowy rządu Indii:

„Model wędruje do danych, zamiast dane wędrowały do modelu”.

Jak ma działać architektura DEPA

Schemat opiera się na trzech rodzajach podmiotów:

  • Training Data Providers (TDP), czyli dostawcy danych treningowych, np. szpitale, banki i agencje rządowe. Udostępniają dane zanonimizowane i zaszyfrowane.
  • Data Exchange Platforms (DEP), czyli platformy wymiany danych, na których dane są przechowywane.
  • Training Data Consumers (TDC), czyli odbiorcy danych. Korzystają z zasobów zgromadzonych na platformach DEP, aby trenować swoje modele.

Kluczową rolę odgrywają platformy wymiany. Według MeitY mają one prowadzić „sprzętowe bezpieczne środowiska danych” (hardware-based Secure Data Environments), w których „dane pozostają zaszyfrowane i odizolowane nawet podczas przetwarzania”. Platformy egzekwują też reguły ustalone przez dostawców danych. Te reguły określają, w jaki sposób odbiorcy mogą z danych korzystać.

W dokumencie opisującym ramy DEPA ministerstwo zapewnia, że „techniki prywatności różnicowej są systematycznie stosowane, aby zapobiec uczeniu się lub ujawnianiu przez model informacji dotyczących konkretnych osób”. Dodaje też, że „wszystkie działania wewnątrz bezpiecznych środowisk danych są niezmienialnie rejestrowane na potrzeby audytu, co zapewnia, że proces jest zarówno bezpieczny, jak i przejrzysty”.

Rząd Indii prowadzi już kilka platform wymiany danych. The Register zaznacza jednak, że nie jest jasne, ile pracy pozostało, zanim DEPA stanie się rzeczywistością.

Zdrowie, kredyty, edukacja: wizja ministerstwa

MeitY ma wobec DEPA duże oczekiwania. W ochronie zdrowia ramy mają pozwolić twórcom modeli „odblokować obecnie rozproszone dane medyczne, aby napędzać przełomy w diagnostyce opartej na AI, odkrywaniu leków i zarządzaniu zdrowiem publicznym”.

Optymizm obejmuje także usługi finansowe. W Indiach działają dosłownie tysiące banków, a ministerstwo uważa, że „DEPA może umożliwić bezpieczne udostępnianie zróżnicowanych danych finansowych, potencjalnie rozszerzając dostęp do formalnego kredytu na 400 milionów niedostatecznie obsługiwanych osób oraz mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, a także napędzając innowacje fintechowe nowej generacji”. Indyjski rząd od dawna stoi na stanowisku, że jeśli instytucje finansowe będą mogły udzielać pożyczek większej liczbie ludzi, przyspieszy to rozwój gospodarczy.

Trzecim obszarem jest edukacja. Dokument stwierdza:

„Podobnie w edukacji DEPA może przezwyciężyć problemy z interoperacyjnością danych, umożliwiając milionom osób spersonalizowaną naukę wspieraną przez AI oraz tworząc przenośne poświadczenia umiejętności, niezbędne dla przygotowanej na przyszłość siły roboczej złożonej z 250 milionów uczniów i studentów w sektorze EdTech wartym 29 miliardów dolarów”.

Autorzy ram podkreślają, że skuteczne wdrożenie DEPA w tych dziedzinach to „niezbędny katalizator realizacji wizji Indii dotyczącej inkluzywnego wzrostu i odpowiedzialnego przywództwa w dziedzinie AI na arenie międzynarodowej”.

AI jako narzędzie dyplomacji

Głównym celem ram jest budowa indyjskiej AI dla Hindusów, ale dokument zwraca też uwagę na pozycję kraju na świecie. „DEPA to wkład Indii w globalną dyplomację naukową, wspierający wysiłki instytucji takich jak Bank Światowy i ONZ na rzecz kształtowania bardziej inkluzywnego i odpowiedzialnego globalnego ekosystemu AI” – czytamy w dokumencie.

Ramy kilkakrotnie odwołują się też do koncepcji cyfrowej infrastruktury publicznej (digital public infrastructure, DPI), którą spopularyzowały właśnie Indie. Polega ona na tym, że rząd finansuje tworzenie narzędzi takich jak system płatności Unified Payments Interface czy bezprowizyjna platforma przewozów Bharat Taxi. Ma to zapobiec zdominowaniu lokalnego rynku przez wielkie koncerny technologiczne. Indie wykorzystują DPI także jako narzędzie dyplomatyczne i przekazują swoje rozwiązania zaprzyjaźnionym państwom.

Co to oznacza dla Polski

DEPA to na razie propozycja dla rynku indyjskiego i nic nie wskazuje, by miała bezpośrednio objąć Polskę. Dotyka jednak problemu, który w Europie jest równie aktualny. Szpitale, banki i instytucje publiczne mają cenne dane, ale udostępnienie ich do trenowania AI jest obwarowane ścisłymi wymogami ochrony danych osobowych wynikającymi z RODO.

Indyjski model łączy anonimizację, szyfrowanie, sprzętową izolację, prywatność różnicową i audytowalne logi, a właściciel danych zachowuje kontrolę nad ich wykorzystaniem. To podejście może być interesującym punktem odniesienia w unijnej dyskusji o tym, jak rozwijać lokalne modele bez oddawania danych zagranicznym dostawcom. Źródło nie odnosi się jednak do regulacji europejskich, więc ocena, czy podobna architektura spełniałaby wymogi RODO czy AI Act, wymagałaby osobnej analizy.

Podsumowanie

Indie proponują, by zamiast przekazywać dane twórcom modeli, wpuszczać modele do kontrolowanych, zaszyfrowanych środowisk, w których dane pozostają pod nadzorem właścicieli. Ambicje są duże, od diagnostyki medycznej po kredyty dla 400 mln osób, ale na razie nie wiadomo, kiedy DEPA zacznie działać w praktyce.

Udostępnij
Powrót do nawigacji