Macmillan wygasił asystenta AI NOA, który miał rewolucję
Macmillan zorganizował imprezę dla asystenta AI NOA, by po 2 latach go wygasić. Pracownicy mówią o chaosie wokół AI w wydawnictwach.

Źródło zdjęcia: WIRED
Pracownicy Macmillan Publishers ujawniają, że jedno z największych amerykańskich wydawnictw książkowych zorganizowało w styczniu 2024 roku huczną imprezę powitalną dla wewnętrznego asystenta AI o nazwie NOA – by niespełna dwa lata później po cichu go wyłączyć. Historia narzędzia, które miało zrewolucjonizować pracę redaktorów i marketingowców, a skończyło jako kolejny porzucony projekt, rzuca światło na napięcia towarzyszące wdrażaniu sztucznej inteligencji w branży wydawniczej.
Kluczowe wnioski
- NOA (akronim od „No Ordinary Assistant”) to chatbot AI wprowadzony w siedzibie Macmillan na Dolnym Manhattanie w styczniu 2024 roku, zbudowany przez niemiecką firmę Chaptr, wspieraną przez Holtzbrinck – spółkę-matkę Macmillan.
- Powitanie narzędzia przybrało formę firmowej imprezy: fioletowe balony, banery, świecący neonowy napis z imieniem NOA i taca pączków układających się w hasło „NOA IS HERE”.
- Pracownicy mieli ostrzeżenia, że NOA może halucynować i wymaga weryfikacji przez człowieka, a mimo to zachęcano ich do używania asystenta m.in. do pisania e-maili, researchu marketingowego i generowania celów na ocenach pracowniczych.
- W październiku 2025 roku Chaptr ogłosił wygaszenie NOA; kierownictwo Macmillan próbuje teraz wdrożyć Google Gemini, ale według jednego z redaktorów generowane przez Gemini oceny listów zgłoszeniowych agentów literackich były „bezużyteczne”.
- Podobne naciski na korzystanie z AI – w tym ChatGPT Enterprise – odnotowano u Penguin Random House, mimo że część wydawnictw z Wielkiej Piątki pozywa firmy AI za naruszenia praw autorskich.
Imprezowe powitanie, które oburzyło asystentki
Nazwa NOA – No Ordinary Assistant – wywołała według wielu rozmówców WIRED niesmak wśród ludzkich asystentów pracujących w firmie, którzy odebrali ją jako obraźliwą. W mailu do pracowników NOA przedstawiono jako chatbota opartego na AI, zapewniającego „bezpieczne środowisko, w którym można wprowadzać dane zastrzeżone bez ryzyka ich udostępnienia jakiejkolwiek stronie trzeciej” – co sugerowało, że narzędzie działa w zamkniętym systemie korporacyjnym, niewykorzystującym danych do trenowania modeli.
Podczas szkoleń pracownicy słyszeli jednak przestrogi, że NOA może halucynować i zawsze wymaga weryfikacji faktograficznej przez człowieka. Mimo to zachęcano ich do wykorzystywania asystenta przy komponowaniu e-maili, pisaniu tekstów, prowadzeniu researchu marketingowego i generowaniu pomysłów. Kilku pracowników twierdzi, że instruowano ich, by wklejać do NOA jedynie „procent” manuskryptów autorów. System pozwalał też dostosować ton wypowiedzi – do wyboru były opcje takie jak „lekki”, „spartański”, „pesymistyczny”, „sarkastyczny” czy „pełen żalu”.
Jeden z pracowników Macmillan wspomina, jak podczas wczesnego szkolenia przedstawiciel Chaptr zapewniał zespół, że firma rozumie, iż wydawcy mają do czynienia z czymś bardzo ważnym – treścią (content). „A ja myślałem, że wydajemy literaturę” – komentuje ten pracownik.
Później w 2024 roku pracowników zachęcano do wykorzystywania NOA przy formułowaniu celów na potrzeby ocen okresowych. „Zbudowaliśmy specjalny prompt, dzięki któremu NOA napisze za ciebie cele!” – brzmiał jeden z wewnętrznych maili. Kilkoro pracowników ocenia jednak NOA jako narzędzie niepomocne i niewiarygodne. „Było beznadziejne, nikt go nie używał” – mówi jeden z rozmówców WIRED. Dziennikarze rozmawiali z wieloma pracownikami branży wydawniczej na potrzeby tego artykułu, w tym osobami, które od tego czasu zmieniły pracodawcę; WIRED nie ujawnia ich tożsamości ze względu na obawy o konsekwencje zawodowe.
Koniec NOA i powrót do Gemini
W październiku 2025 roku pracownicy Macmillan dowiedzieli się z firmowego maila, że Chaptr zakończy wsparcie dla NOA. Od tego momentu, jak twierdzą zatrudnieni, kierownictwo próbuje wprowadzić do procesu wydawniczego Google Gemini. Część osób eksperymentowała z wykorzystaniem Gemini do oceny listów zgłoszeniowych od agentów literackich, ale wygenerowane przez AI oceny okazały się „bezużyteczne” – ocenia jeden z redaktorów.
Kelly Collins, wiceprezes ds. komunikacji i relacji ze społecznością w Macmillan, odpowiadając na pytania WIRED, przyznaje, że wydawnictwo korzysta z Gemini do celów „biznesowych”, ale zaprzecza, jakoby kierownictwo wydało jakiekolwiek polecenie wykorzystania Gemini w jakiejkolwiek części procesu wydawniczego, w tym do oceny listów od agentów. Collins twierdzi też, że „przedstawione fakty nie oddają dokładnie sposobu, w jaki wdrożono i komunikowano NOA”, nie wyjaśniając jednak, które elementy były niedokładne. Podkreśla, że firma „przyjmuje przemyślane podejście do AI, skupione na świadomości i edukacji pracowników, przy jednoczesnym stawianiu ludzi na pierwszym miejscu”.
Macmillan jest zazwyczaj określany jako najmniejszy z amerykańskiej Wielkiej Piątki wydawców pod względem liczby sprzedawanych rocznie książek. Jego imprint Farrar, Straus and Giroux publikuje takich twórców literatury pięknej jak Sally Rooney, Yiyun Li czy Ben Lerner, a Tor Books jest domem dla autorów science fiction i fantasy – Johna Scalziego, Marthy Wells i Nnedi Okorafor.
Napięcia wokół AI w całej Wielkiej Piątce
Autor artykułu zwraca uwagę, że od czasu wcześniejszych doniesień o rosnącej obecności AI w branży wydawniczej zgłaszali się do niego pracownicy wszystkich firm z Wielkiej Piątki, twierdzący, że menedżerowie naciskają na korzystanie z narzędzi AI – nawet gdy jednocześnie Hachette, Macmillan i niemiecka Penguin Random House Verlagsgruppe pozywają czołowe firmy AI za naruszenie praw autorskich. Równolegle kilku bestsellerowych autorów publikujących w Wielkiej Piątce twierdzi, że „wypowiedziało wojnę” swoim wydawcom w kwestii AI i rozważa odejście od tradycyjnego modelu publikacji.
W Penguin Random House (PRH) – największym wydawnictwie z Wielkiej Piątki po połączeniu Penguin Books i Random House w 2013 roku – kilku pracowników twierdzi, że na szkoleniach z AI zachęcano ich do korzystania z ChatGPT Enterprise, mimo że niemiecka część PRH pozywa OpenAI za naruszenie praw autorskich.
W lutym przedstawiciele Hay House – wydawnictwa poradnikowego zajmującego się tematyką new age, przejętego przez Penguin Random House w 2023 roku – zaprezentowali niektórym pracownikom PRH slajdy opisujące, jak ChatGPT Enterprise stał się „kluczowym narzędziem produktywności, kreatywności i współpracy” rok po jego wdrożeniu. Jednym z czterech filarów zwrotu z inwestycji wymienionych w prezentacji była „kreatywność”, obejmująca „generowanie pomysłów, rozwój treści i innowacje w opowiadaniu historii” – obietnice, które trudno zweryfikować bez rzetelnego pomiaru oszczędności czasu dzięki AI.
Mimo zachęt ze strony zarządu wszyscy pracownicy PRH, z którymi rozmawiał WIRED, twierdzą, że unikają ChatGPT, kiedy tylko mogą. „To utrudnia nam wykonywanie pracy” – mówi jeden z nich. Inni pracownicy wskazują, że przełożeni wprost prosili ich, by nie używać AI do zadań kreatywnych, takich jak teksty promocyjne czy projektowanie okładek, co wywołało pewne zamieszanie co do faktycznych zasad obowiązujących w firmie.
Claire von Schilling, wiceprezes wykonawcza i dyrektorka ds. komunikacji korporacyjnej i odpowiedzialności społecznej w PRH, oświadczyła w mailu do WIRED, że „Penguin Random House podchodzi do AI tak, jak do każdej znaczącej nowej technologii” i „bada sposoby, w jakie mogłaby ona odpowiednio wspierać naszą pracę, kierując się jasnymi zasadami i zabezpieczeniami, w tym ochroną własności intelektualnej naszych autorów i firmy oraz zachowaniem kluczowej roli ludzkiej kreatywności i osądu w wydawnictwie”.
Przykład NOA pokazuje, jak rozdźwięk między retoryką innowacyjności a praktycznym użyciem narzędzi AI może przybierać karykaturalne formy – od firmowej imprezy z balonami po ciche wygaszenie projektu niecałe dwa lata później, podczas gdy ta sama grupa wydawnicza jednocześnie pozywa firmy AI o naruszenie praw autorskich.
Źródła
Podobne publikacje

Intelligent Eyewear: okulary z Gemini od Samsunga i Google'a
Intelligent Eyewear od Samsunga i Google'a z asystentem Gemini i aparatem 12 MP. Sprawdź funkcje, ceny od 395 dolarów i dostępność okularów Android XR.

Gemini Intelligence na Pixelu 10 i Motoroli: widżety z promptu
Gemini Intelligence trafia na Pixel 10 i motorolę signature 27. Google dodaje widżety tworzone z opisu, asystenta urządzenia i podpowiedzi w Android Auto.

Google wycięło 330 ha lasu w Finlandii pod centrum danych AI
Google planowało w Finlandii centrum danych AI za 13 mld euro, ale wycinka 330 ha lasu wywołała śledztwo policyjne o przestępstwo środowiskowe.