MIT Reads zmienia profil na fikcję w erze sztucznej inteligencji

MIT Reads – biblioteczny program czytelniczy MIT – wchodzi w nową dekadę, zmieniając profil z powodu rosnącego wpływu sztucznej inteligencji na edukację i relacje społeczne. Jak informuje MIT News, program przesuwa akcent na literaturę fikcyjną i wspomnieniową, a jego pierwszą lekturą w tej nowej odsłonie jest zbiór opowiadań science fiction Teda Chianga „Exhalation”.

Kluczowe wnioski

• MIT Reads, działający od 2016 roku, obchodzi 10. rocznicę i zmienia profil – skupi się na fikcji i memuarach, a nie wyłącznie na literaturze non-fiction.
• Prezydentka MIT Sally Kornbluth wybrała na jesień 2026 roku „Exhalation” Teda Chianga – bestsellerowy zbiór opowiadań uznany przez The New York Times za jedną z najlepszych książek 2019 roku.
• Zmiana wynika z rekomendacji raportu Komitetu ad hoc MIT ds. Wykorzystania AI w Nauczaniu, Uczeniu się i Szkoleniu Badawczym, który wskazuje MIT Reads jako sposób na wzmacnianie więzi społecznych i wspólnych norm w kampusie.
• Nagrania rozmów z autorami w ramach programu obejrzano ponad 5000 razy – większość wydarzeń jest otwarta dla publiczności i transmitowana online.
• „Exhalation” będzie także lekturą studentów pierwszego roku w ramach seminarium doradczego 21.A01 (Reading Great Books with Compass), prowadzonego w Szkole Humanistyki, Sztuki i Nauk Społecznych MIT.

Fikcja jako odpowiedź na epokę AI

Dyrektorka bibliotek MIT Chris Bourg tłumaczy motywy stojące za tą zmianą w prostych słowach: „Na MIT spędzamy dużo czasu na wyobrażaniu sobie i budowaniu przyszłości. Czytanie fikcji zmusza nas do zastanowienia się, jak to, co budujemy, może zmienić nas samych”. Dodaje, że wspólne czytanie daje „coraz rzadszą szansę na indywidualną refleksję i jednoczesną łączność ze społecznością”.

Program powstał w 2016 roku z myślą o budowaniu empatii, zrozumienia i poczucia przynależności w kampusowej wspólnocie. Każdej wybranej książce towarzyszy program wydarzeń – spotkania z autorami, panele dyskusyjne oraz kameralne rozmowy prowadzone przez pracowników bibliotek. Jak podaje MIT News, zasięg programu wykracza daleko poza sam kampus: większość wydarzeń z udziałem autorów jest otwarta dla publiczności i transmitowana w internecie, a nagrania wykładów MIT Reads obejrzano już ponad 5000 razy.

Zmiana profilu programu zbiega się z szerszą refleksją MIT nad wpływem sztucznej inteligencji na edukację i tkankę społeczną Instytutu. Cytowany raport Ad Hoc Committee on AI Use in Teaching, Learning, and Research Training podkreśla potrzebę wzmacniania więzi społecznych i indywidualnego dobrostanu, wskazując MIT Reads jako narzędzie, które może „zaangażować znacznie więcej osób w kampusie w rozmowę o wspólnych normach i o tym, dlaczego wspólnota ma znaczenie”.

„Exhalation” Teda Chianga jako lektura otwierająca nową erę

Wybór Sally Kornbluth nie jest przypadkowy. „Exhalation” to zbiór opowiadań science fiction z 2019 roku, w którym Chiang tworzy prowokujące do myślenia scenariusze z udziałem robotów, podróży w czasie i alternatywnych wszechświatów, jednocześnie badając aktualne kwestie tożsamości, wolnej woli, języka i wpływu technologii na człowieka.

Kornbluth komentuje ten wybór następująco: „Opowiadaniami z kolekcji »Exhalation« z 2019 roku Ted Chiang zaoferował niezwykle trafną prognozę wielu problemów, z którymi teraz się borykamy w kontekście technologii, szczególnie relacji między ludźmi a sztuczną inteligencją. Stawia głębokie pytania o przyszłość, którą będą dzielić ludzie i maszyny, oferując prowokujące idee i możliwości. Jestem zachwycona, że MIT Reads da nam okazję do wspólnego zgłębienia jego twórczości”.

Chris Bourg dodaje, że problem sięga dalej niż sam kampus MIT: „MIT nie jest samotne w zmaganiu się z tymi wielkimi pytaniami dotyczącymi technologii i jej relacji z ludzkością. Te pytania wymagają znacznie szerszej dyskusji i zapraszamy do niej czytelników na całym świecie”.

Znaczenie dla edukacji i wspólnoty akademickiej

Fakt, że lektura Chianga trafi także do studentów pierwszego roku w ramach seminarium 21.A01 (Reading Great Books with Compass), pokazuje, że zmiana w MIT Reads nie jest jednorazowym gestem, lecz elementem szerszej strategii edukacyjnej. Seminarium jest częścią inicjatywy Compass, zaprojektowanej przez wykładowców Szkoły Humanistyki, Sztuki i Nauk Społecznych i wspieranej przez MIT Human Insight Collaborative.

Decyzja o wprowadzeniu fikcji science-fiction do programu instytutu technicznego – w momencie, gdy debata o wpływie AI na naukę, pracę i społeczeństwo nabiera tempa – wpisuje się w szerszy trend refleksji akademickiej nad relacjami człowiek–maszyna, obserwowany również w innych ośrodkach badawczych zajmujących się etyką i społecznymi konsekwencjami rozwoju sztucznej inteligencji.

Reforma MIT Reads pokazuje, że jedna z najbardziej technologicznie zorientowanych instytucji na świecie szuka w literaturze narzędzia do refleksji nad własnym rozwojem – dowodząc, że pytania o technologię i człowieczeństwo wymagają nie tylko kodu i danych, lecz także wyobraźni i wspólnej rozmowy.