GPT-5 Pro pomógł immunologowi rozwiązać trzyletni problem badawczy

Immunolog Derya Unutmaz z Jackson Laboratory i Uniwersytetu Connecticut odkrył przełomowe zastosowanie GPT-5 Pro w badaniach naukowych. Model sztucznej inteligencji pomógł mu rozwiązać trzyletni problem badawczy dotyczący wpływu glukozy na rozwój komórek T, które odgrywają kluczową rolę w walce z nowotworami i chorobami autoimmunologicznymi. Szczegóły badania opisuje OpenAI w najnowszej publikacji z 23 czerwca 2026 roku.

Kluczowe wnioski

• GPT-5 Pro zidentyfikował mechanizm działania deoksyglukozy, która interferuje z produkcją białka IL-2 i usuwa barierę dla rozwoju komórek Th17 odpowiedzialnych za reakcje zapalne.
• Model potrafił przewidzieć wyniki eksperymentu z komórkami CD8+ zwalczającymi chłoniaka, mimo że Unutmaz nie opublikował jeszcze tych danych.
• AI może drastycznie przyspieszyć badania biologiczne, eliminując tygodnie, miesiące lub nawet lata pracy przez symulację eksperymentów i przewidywanie wyników.
• Unutmaz porównuje obecnie pracę bez AI do „zabrania obu rąk lub połowy mózgu” — technologia stała się fundamentalna dla jego badań.
• Ekspertyza merytoryczna pozostaje kluczowa — AI generuje wglądy, ale ludzie muszą oceniać ich znaczenie i prawdopodobieństwo.

Zagadka sprzed trzech lat

W 2022 roku Unutmaz przeprowadził eksperyment mający wyjaśnić, jak glukoza wpływa na rozwój komórek T. Te komórki układu odpornościowego wykorzystują glukozę jako źródło energii, ale także do budowy białek i innych funkcji. Zespół badawczy narażał młode komórki T na środowisko o niskim stężeniu glukozy lub na obecność deoksyglukozy — cząsteczki podobnej do glukozy, która zakłóca jej wykorzystanie.

Badacze spodziewali się podobnych wyników w obu przypadkach, ponieważ w obu komórki miały ograniczony dostęp do glukozy i energii. Tymczasem komórki narażone na deoksyglukozę masowo przekształcały się w komórki odpowiedzialne za reakcje zapalne. W środowisku o niskiej koncentracji glukozy tylko część komórek specjalizowała się w tym kierunku.

Różnica ta nie mogła wynikać jedynie z braku energii. Coś innego się działo, ale Unutmaz i jego zespół nie potrafili tego wyjaśnić, więc odłożyli eksperyment na półkę.

Przełom dzięki GPT-5 Pro

Pod koniec 2025 roku, gdy OpenAI wypuściło GPT-5 Pro, Unutmaz postanowił wrócić do nierozwiązanego problemu. Przesłał wyniki do modelu i poprosił o analizę danych.

GPT-5 Pro zasugerował, że deoksyglukoza interferuje z konstrukcją białka IL-2, które może zapobiegać przekształcaniu się komórek T w komórki Th17 odpowiedzialne za reakcje zapalne. Deoksyglukoza w zasadzie usuwała barierę dla rozwoju komórek Th17, dlatego w środowisku o niskiej zawartości glukozy nie powstawały one w tak dużych ilościach.

„GPT-5 wpadł na naprawdę niezwykły wgląd, który retrospektywnie ma doskonały sens” — powiedział Unutmaz. Rozwiązanie leżało na tyle poza jego obszarem specjalizacji, że ani on, ani nikt z jego laboratorium nie dostrzegł tego związku.

Przewidywanie wyników eksperymentów

Unutmaz postanowił sprawdzić, czy GPT-5 Pro potrafi przewidzieć wyniki eksperymentu. Wybrał badanie, które już przeprowadził na komórkach T atakujących określony typ chłoniaka. Eksperyment wykazał, że te komórki CD8+ miały zwiększoną zdolność zabijania komórek chłoniaka.

Gdy Unutmaz poprosił GPT-5 Pro o symulację tego samego eksperymentu, model poprawnie przewidział wzrost zdolności komórek CD8+ do eliminowania komórek chłoniaka. Model nie mógł znać wyników z internetu, ponieważ Unutmaz jeszcze ich nie opublikował.

„To był moment, w którym poczułem, że te modele osiągnęły punkt, w którym naprawdę, prawdziwie rozumieją” — powiedział badacz.

GPT-5 Pro funkcjonuje teraz bardziej jak współpracownik niż narzędzie. Może usprawniać przeglądy literatury, przetwarzając setki nowych artykułów akademickich publikowanych co tydzień i pomagając naukowcom identyfikować pytania, które pozostają bez odpowiedzi. Model pomaga także dopracowywać hipotezy, skracając czas potrzebny na zidentyfikowanie najbardziej wartościowych eksperymentów do przeprowadzenia.

Utilizowane do symulacji eksperymentów i przewidywania wyników, AI może wyeliminować tygodnie, miesiące, a nawet lata pracy badaczy, drastycznie przyspieszając rozwój biologii. Mimo to ekspertyza merytoryczna pozostaje kluczowa — sztuczna inteligencja może generować wglądy, ale ludzie muszą nadal oceniać ich znaczenie i prawdopodobieństwo.