Sąd: Pentagon nielegalnie zbojkotował Anthropic za sprzeciw wobec AI

Sąd federalny w Kalifornii orzekł, że decyzja administracji Trumpa o wpisaniu Anthropic na czarną listę Pentagonu była niekonstytucyjna. To kluczowy zwrot w wielomiesięcznym konflikcie firmy z Departamentem Wojny, o którym pisze The Verge.

W czwartek sędzia Rita F. Lin z sądu okręgowego północnego dystryktu Kalifornii uznała, że działania Pentagonu wobec Anthropic stanowiły „bezprawną retorsję w naruszeniu Pierwszej Poprawki”. Wyrok kończy – przynajmniej na razie – sądową batalię zapoczątkowaną w marcu, gdy Anthropic zaskarżyło administrację o niezgodne z prawem odwetowe działania za odmowę zgody na określone militarne zastosowania swojej technologii AI.

Kluczowe wnioski

• Sąd uznał wpisanie Anthropic na listę „ryzyka dla łańcucha dostaw” przez sekretarza obrony Pete'a Hegsetha za bezprawne i „arbitralne i kapryśne”.
• Sędzia Rita F. Lin napisała, że „puste odwoływanie się do bezpieczeństwa narodowego nie jest czekiem in blanco na karanie i odwet wobec krytyków władzy”.
• Konflikt zaczął się zimą, gdy Hegseth chciał renegocjować kontrakty z firmami AI, aby Pentagon mógł używać AI do „każdego zgodnego z prawem celu” – Anthropic jako jedyna z dużych firm odmówiła, zastrzegając zakaz masowej inwigilacji Amerykanów i autonomicznej broni śmiercionośnej.
• Po odmowie Anthropic zostało oznaczone jako „ryzyko dla łańcucha dostaw” – klasyfikacja zwykle zarezerwowana dla zagrożeń bezpieczeństwa narodowego – a Pentagon podpisał umowy z siedmioma innymi firmami AI, w tym Google, Microsoft, OpenAI i SpaceX.
• Już w marcu sędzia Lin tymczasowo zablokowała czarną listę, pisząc, że karanie Anthropic za „upublicznianie stanowiska rządu w sprawie kontraktów to klasyczna, nielegalna retorsja naruszająca Pierwszą Poprawkę”.

Jak doszło do konfliktu z Pentagonem

Spór wybuchł zimą, gdy sekretarz obrony Pete Hegseth zdecydował o renegocjacji obowiązujących kontraktów wszystkich laboratoriów AI z wojskiem. Nowe warunki miały pozwolić Pentagonowi na wykorzystywanie sztucznej inteligencji do „każdego zgodnego z prawem celu” – co znacząco rozszerzałoby uprawnienia resortu. Większość firm AI podpisała nowe warunki. Anthropic jako jedyna postawiła twarde granice, odmawiając zgody na dwa zastosowania: masową inwigilację Amerykanów oraz autonomiczną broń śmiercionośną, czyli systemy AI mogące zabijać cele bez ludzkiego nadzoru.

Odmowa Anthropic uruchomiła eskalującą wymianę nacisków po obu stronach, a następnie serię obelg ze strony urzędników Departamentu Obrony i finalne ultimatum administracji Trumpa. Mniej niż 24 godziny przed jego wygaśnięciem CEO Anthropic Dario Amodei wydał oświadczenie, że firma nie zmieni stanowiska. Napisał, że Anthropic „nigdy nie zgłaszało zastrzeżeń wobec konkretnych operacji wojskowych ani nie próbowało ograniczać wykorzystania naszej technologii w sposób doraźny”, ale w „wąskim zestawie przypadków wierzymy, że AI może podkopywać, a nie chronić wartości demokratyczne”.

Po tym oświadczeniu Anthropic zostało formalnie zaklasyfikowane jako „ryzyko dla łańcucha dostaw” – etykieta zarezerwowana zwykle dla zagrożeń bezpieczeństwa narodowego. Pentagon zdecydował się ograniczyć wpływ Anthropic w Departamencie Obrony, podpisując umowy z siedmioma innymi laboratoriami AI, wśród nich Google, Microsoft, OpenAI i SpaceX.

Treść wyroku i wcześniejsze rozstrzygnięcie

Anthropic odpowiedziało pozwem złożonym w marcu w sądzie okręgowym w Kalifornii, zarzucając administracji Trumpa bezprawny odwet za wyznaczenie „czerwonych linii” dotyczących niedopuszczalnych militarnych zastosowań swojej technologii AI. Już wtedy sędzia Lin przychyliła się do stanowiska firmy, tymczasowo blokując czarną listę Pentagonu. W wydanym w marcu orzeczeniu napisała, że dokumentacja Departamentu Wojny wskazuje, iż Anthropic zostało oznaczone jako ryzyko dla łańcucha dostaw z powodu „wrogiej postawy wobec prasy” – co, jak stwierdziła, stanowi „klasyczną, nielegalną retorsję naruszającą Pierwszą Poprawkę”.

W czwartkowym wyroku sędzia Lin potwierdziła to stanowisko i doprecyzowała, że decyzja Hegsetha o wpisaniu Anthropic na listę ryzyka „była arbitralna i kapryśna”. Zaznaczyła jednocześnie, że Departament Wojny bez wątpienia ma prawo swobodnie wybierać dostawcę AI, ale w tym przypadku „dowody wykazują, że szerokie środki nałożone na Anthropic były nielegalne i bezpodstawne”.

Reakcja Anthropic i dalsze konsekwencje

W czwartkowym oświadczeniu rzeczniczka Anthropic Danielle Ghiglieri powiedziała: „Z zadowoleniem przyjmujemy wyrok sądu, że ta klasyfikacja ryzyka dla łańcucha dostaw była bezprawna. Nadal koncentrujemy się na produktywnej współpracy z rządem w wykorzystaniu AI dla naszego bezpieczeństwa narodowego, tak by wszyscy Amerykanie mogli korzystać z tej technologii”.

Wyrok ma znaczenie wykraczające poza sam Pentagon – to precedens ograniczający możliwość wykorzystywania klasyfikacji bezpieczeństwa narodowego jako narzędzia nacisku na firmy technologiczne odmawiające określonych warunków kontraktowych. Sprawa toczy się na tle szerszego konfliktu Anthropic z Białym Domem, o którym Anthropic informowało już wcześniej w kontekście swoich innych relacji z administracją, w tym umowy z Nscale na moc obliczeniową za 45 mld dolarów, opisywanej w artykule o umowie Anthropic i Nscale na moc obliczeniową.

Podsumowanie

Wyrok sędzi Rity F. Lin przyznaje Anthropic zwycięstwo w miesięcznej batalii z administracją Trumpa, uznając wpisanie firmy na listę „ryzyka dla łańcucha dostaw” za bezprawną, motywowaną politycznie retorsję naruszającą Pierwszą Poprawkę. Firma podkreśla, że mimo konfliktu chce dalej współpracować z rządem USA nad wykorzystaniem AI dla bezpieczeństwa narodowego.