Sztuczna inteligencja przejęła stery myśliwca podczas testów w USA

Amerykańskie Siły Powietrzne wraz z działem Skunk Works koncernu Lockheed Martin zakończyły kolejny etap przełomowych testów autonomicznej sztucznej inteligencji w lotnictwie wojskowym. Eksperymentalny samolot X-62 VISTA odbył osiem lotów testowych, podczas których AI wykonała 27 autonomicznych przechwyceń celów powietrznych — po raz pierwszy analizując dane w czasie rzeczywistym z pokładowych sensorów. Szczegóły testów opisuje serwis Spider's Web.

To historyczny moment w rozwoju autonomicznych systemów bojowych. AI nie korzystała z wcześniej przygotowanych danych, lecz samodzielnie rozpoznawała sytuację, oceniała położenie celu i doprowadzała samolot do odpowiedniej pozycji przechwytującej.

Kluczowe wnioski

• X-62 VISTA wykonał 27 autonomicznych przechwyceń podczas ośmiu lotów testowych w ramach programów HAVE HEAT i HAVE HOLIDAYS.
• AI analizowała dane w czasie rzeczywistym z systemu IRST Legion Pod, który wykrywa cele przez promieniowanie podczerwone bez emisji fal radiowych.
• Platforma Supermassive umożliwiła pełną integrację nowego oprogramowania AI w zaledwie trzy miesiące — wyjątkowo szybko jak na standardy wojskowe.
• Następny etap przewiduje wyposażenie samolotu w nowoczesny radar AESA PhantomStrike oraz zaawansowane systemy wymiany danych.
• Celem nie jest zastąpienie pilotów, lecz stworzenie modelu ścisłej współpracy człowieka z AI w misjach bojowych.

Przełom w autonomicznych systemach bojowych

Testy prowadzono w ramach dwóch programów badawczych o kryptonimach HAVE HEAT oraz HAVE HOLIDAYS. Ich celem było sprawdzenie, jak nowoczesne systemy autonomiczne poradzą sobie podczas rzeczywistych misji lotniczych.

X-62 VISTA to specjalnie zmodyfikowany samolot szkolno-treningowy, który od lat służy jako latające laboratorium przyszłości. Najnowsze modernizacje Mission Systems Upgrades (MSU) znacząco zwiększyły możliwości maszyny — zainstalowano nowy komputer misji oparty na otwartej architekturze, umożliwiający jednoczesne integrowanie wielu różnych systemów oraz algorytmów pochodzących od różnych producentów.

Kluczowym elementem programu HAVE HEAT był system Legion Pod — zasobnik wyposażony w sensor IRST (Infrared Search and Track). W przeciwieństwie do klasycznego radaru, IRST nie emituje żadnych fal radiowych, lecz wykrywa ciepło emitowane przez silniki odrzutowe oraz nagrzane elementy konstrukcji samolotu. Dzięki temu przeciwnik nie otrzymuje ostrzeżenia o wykryciu, co daje ogromną przewagę podczas walki powietrznej.

Sztuczna inteligencja uczy się jak pilot

Za sterowanie odpowiadała platforma AI o nazwie Supermassive opracowana przez Skunk Works — zestaw narzędzi umożliwiających bardzo szybkie tworzenie i wdrażanie nowych agentów AI. Według Lockheed Martin pełna integracja nowego oprogramowania wraz z testami naziemnymi zajęła zaledwie trzy miesiące, co jest wyjątkowo krótkim czasem w przypadku systemów wojskowych.

Agent AI nie wykonywał wcześniej zaprogramowanych ruchów. Otrzymywał dane z czujników, analizował sytuację taktyczną i samodzielnie podejmował decyzje dotyczące kierunku lotu, prędkości oraz momentu rozpoczęcia manewru przechwytującego. Podczas testów X-62 śledził lecący samolot szkolny T-38 Talon, a dane z sensora trafiały bezpośrednio do systemu sztucznej inteligencji.

Równolegle realizowany program HAVE HOLIDAYS skupiał się na stworzeniu bezpiecznej architektury pozwalającej integrować kolejne systemy autonomiczne. Testowano możliwość podłączania algorytmów opracowanych przez zewnętrzne firmy, nowe mechanizmy zabezpieczające przed przekroczeniem przez AI wyznaczonych ograniczeń operacyjnych oraz rozwiązania zwiększające możliwości przetwarzania danych z sensorów.

Przyszłość współpracy człowieka z AI

Następnym etapem będzie wyposażenie X-62 VISTA w radar PhantomStrike produkowany przez RTX — nowoczesny radar AESA z elektronicznym skanowaniem wiązki, który zapewnia znacznie większe możliwości wykrywania oraz śledzenia celów. Samolot otrzyma również nowoczesny system wymiany danych, pozwalający współpracować z innymi statkami powietrznymi, dronami i stanowiskami dowodzenia.

Amerykańskie Siły Powietrzne podkreślają, że celem programu nie jest zastąpienie pilotów komputerami. Zamiast tego rozwijana jest koncepcja ścisłej współpracy człowieka ze sztuczną inteligencją, w której algorytmy przejmują najbardziej wymagające obliczeniowo zadania i błyskawicznie analizują ogromne ilości danych, podczas gdy pilot nadal podejmuje najważniejsze decyzje dotyczące przebiegu misji.

Połączenie radaru AESA, pasywnego sensora IRST, zaawansowanych algorytmów sztucznej inteligencji oraz nowoczesnych sieci wymiany danych ma stworzyć platformę do badań nad nowym modelem walki powietrznej przyszłości.